قرآن و علوم انسانی صفحه 45

2. سفارش به صبر و بالا رفتن سطح مقاومت و تأمین بهداشت روانی:

(وَ اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ)1 ؛ «از شکیبایی و نماز یاری جویید».

قرآن کریم بارها انسان ها را به شکیبایی فرا می خواند(1) ، و الگوهای صبر هم چون: یعقوب، ایوب و... را در قرآن معرفی کرده(2) و به صابران مژده می دهد که در هنگام سختی ها به یاد خدا باشند و بگویند: (إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ) ؛ «در حقیقت ما از خداییم و فقط به سوی او باز می گردیم»(3) این سفارش ها و توصیه ها و نویدهای قرآنی موجب می شود که در حوادث خود را تنها احساس نکنند و به یاد خدا بیفتند و اضطراب و ناراحتی مؤمنان کاهش یابد.

اگر انسان در برابر عوامل استرس زا و تضادهای اجتماعی صبور و مقاوم نباشد، مشکلاتش پیچیده تر می گردد. چه بسا مسأله ای کوچک به معضلی بزرگ تبدیل شود. و در این حال اگر فرد از خود بی تابی نشان دهد، مشکلش بزرگ تر جلوه می کند و بنابر قانون «شرطی شدن» اگر بار دیگر با چنین مشکلی مواجه شود، آن را شدید تلقی خواهد کرد. بنابراین اگر در مقابل مشکلات از خود واکنش عجولانه نشان ندهد و اندکی تأمل کند فشار روانی اش کاهش می یابد(4).

3. توبه نوعی تخلیه هیجانی که موجب کاهش فشار روانی می شود:

قرآن کریم به «توبه» گناهکاران توجه ویژه کرده است و از مؤمنان می خواهد که توبه کنند و به سوی خدا بازگردند تا رستگار شوند،(5) و اعلام می کند که خدا توبه کاران را دوست دارد. (إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوّابِینَ)7 و در

1- (2) بقره / 45، 143؛ آل عمران / 186.
2- (3) انعام / 36؛ یوسف / 18-83؛ ص / 44؛ انبیاء / 85، 91، 76 و....
3- (4) بقره / 155-156.
4- (5) روان شناسی سلامت، ام. رابین دیماتو، ج 2، ص 762-763، به نقل از نگاهی قرآنی به فشار روانی، کوهساری، ص 222-223.
5- (6) نور / 31.