- درآمد 1
- اشاره 3
- فصل اول: کلیات بهداشت روان 3
- بهداشت روان چیست و قرآن کریم برای تأمین بهداشت روان چه راهکارهایی را ارائه می دهد؟ 4
- شفا بخشی قرآن 9
- الف: عوامل فشار روانی 23
- عوامل فشار روانی و راه کارهای قرآنی تأمین بهداشت روانی 23
- اشاره 23
- ب: راهکارهای تأمین بهداشت روانی 24
- اشاره 25
- اشاره 25
- اول: راه کارهای معرفتی برای تأمین بهداشت روانی 25
- تقسیم بندی راه کارها 25
- 1. وحدت شخصیت انسان و رابطه آن با توحید قرآنی 25
- 2. نقش ایمان در بهداشت روانی 26
- 3. دمیدن روح امید و ممنوعیت یأس و ناامیدی در قرآن و تأثیر آن در کاهش افسردگی 28
- 4. تأثیر هدف مندی و معناداری زندگی در بهداشت روانی 29
- 5. اصل قضا و قدر و تصادفی نبودن رویدادها (توحید افعالی) 30
- 6. تأثیر اعتقاد به معاد و نگاه مثبت به مرگ در بهداشت روانی 31
- 7. رابطه توکّل با بهداشت روانی 33
- 1. یاد خدا موجب آرامش روانی 34
- اشاره 34
- دوم: راه کارهای رفتاری تأمین کننده بهداشت روانی 34
- 2. دعا 35
- اشاره 36
- 3. نماز 36
- ب: ابعاد اعتقادی 37
- الف: ابعاد علمی 37
- ج: نقش روزه در بهداشت روان 39
- د: قوانین بازدارنده تأمین کننده بهداشت روانی انسان 40
- سوم: راهکارهای عاطفی تأمین کننده بهداشت روانی 44
- 2. حمایت از یتیمان 46
- اشاره 46
- چهارم: راهکارهای تأمین بهداشت روانی در حوزه اجتماع 46
- 1. حمایت اقتصادی از اقشار آسیب پذیر 46
- 3. حمایت اقتصادی و روانی از بیماران روانی و عقب ماندگان ذهنی 47
- 4. انسان مأمور به وظیفه است نه نتیجه 47
- 6. ازدواج، زمینه ساز بهداشت روانی فرد و جامعه 47
- 5. حُسن ظن به مردم 47
- 7. سالم سازی اجتماع با مسئولیت پذیری همگان (امر به معروف) 48
- 8. تکریم بانوان و دفاع از حقوق آنان 48
- اشاره 54
- فصل دوم: نقش اعتقادات در بهداشت روان 54
- 1 - درس هایی از زندگی پیامبر صلی الله علیه وآله در بهداشت روانی 55
- اشاره 55
- نقش اعتقاد به نبوت و امامت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 55
- 2 - درس هایی از زندگی حضرت ایوب در بهداشت روانی 58
- 3 - درس هایی از زندگی حضرت یوسف در بهداشت روانی 59
- نقش اعتقاد به خدا در بهداشت روان چیست ؟ 62
- اشاره 62
- 1 - توحید و یکتاپرستی 63
- 2 - توکّل بر خدا 73
- 3 - تسلیم و رضا به خواست الهی 83
- 4 - یاد خدا 93
- 5 - امیدواری به فضل خدا 97
- 6 - دعا و درخواست از خدا 104
- فصل سوم: نقش روابط خانوادگی و اجتماعی در بهداشت روان 108
- اشاره 108
- نقش صله رحم و روابط خویشاوندی که در قرآن تاکیدشده در بهداشت روان انسان چیست ؟ 109
- اشاره 109
- 1 - معنای صله رحم 110
- 2 - گونه های روابط خویشاوندی 111
- 3 - تأثیرات روابط خویشاوندی 112
- 4 - ساز و کار تأثیر صله رحم در بهداشت روانی 113
- 5 - اثرات قطع روابط خویشاوندی 120
- 6 - آسیب شناسی روابط خویشاوندی 122
- 2 - مراقبت های دوران بارداری 123
- اشاره 123
- نقش پدر و مادر در تأمین بهداشت روانی خانواده چیست ؟ 123
- 1 - توجه در انتخاب همسر 123
- 3 - مراقبت های دوران کودکی 126
- 4 - توصیه ها در ارضای محبت 129
- 5 - لزوم آشنایی با توانایی های شناختی کودکان 131
- 6 - کودک و نیاز او به امنیت 132
- انجام وظایف اسلامی (که در قرآن و حدیث مشخص شده) نسبت به پدر و مادر چه نقشی در بهداشت روانی دارد؟ 136
- 1 - احترام گذاردن به والدین و احسان به آن ها 136
- اشاره 136
- 2 - نگاه محبت آمیز به والدین 139
- اشاره 141
- عوامل بهبود دهنده روابط اجتماعی کدام است و چه تأثیری در بهداشت روانی دارد؟ 141
- اول) رفتارهای مناسب 142
- اشاره 142
- چگونه به افراد احترام بگذاریم؟ 151
- 3 - هدیه رابطه با دوستان را تجدید می کند؛ 159
- 2 - هدیه باعث جلب محبت می شود؛ 159
- 1 - احترام برادران؛ 159
- برخی آثار هدیه عبارتند از: 159
- 4 - هدیه کینه های دیرین را می زداید؛ 160
- 5 - هدیه پاسخ هدیه است 160
- آثار و ثمرات خوش رویی 161
- دوم) نقش صفات مناسب اخلاقی اجتماعی در بهداشت روانی 168
- اشاره 168
- درمان تندخویی 185
- آثار خوش گمانی و حسن ظن 189
- اشاره 195
- 1 - نقش ازدواج در بهداشت روانی 195
- آیا تشکیل خانواده در تأمین بهداشت روانی انسان مؤثر است ؟ 195
- 2 - گزینش همسر و شرایط آن 197
- 3 - نقش مهریه در تأمین بهداشت روانی 207
- اشاره 210
- فصل چهارم: نقش اقتصاد در بهداشت روان 210
- 1 - آثار منفی روانی غنا 211
- نقش ثروت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 211
- اشاره 211
- 2 - اثرات مثبت غنی در بهداشت روانی 216
- 3 - راه های مقابله با پیامدهای نامناسب غنا 217
- راه کارهای اسلام برای مواجهه با فقر و از بین بردن اثرات روانی ناشی از آن چیست ؟ 219
- فصل پنجم: مدیریت 225
- اشاره 225
- 1. انسان از نظر قرآن 226
- مبانی و اهداف مدیریت از دیدگاه قرآن و علم مدیریت چیست ؟ 226
- اشاره 226
- 2. نظام آفرینش از نظر قرآن 228
- 3. مدیریت از نظر قرآن 230
- قرآن کریم برای انتخاب و گزینش مدیران چه راهکارهایی دارد و علم مدیریت چه می گوید؟ 238
- اینجا پرسشی مطرح می شود که آیا ملاک اصلی و مهم، حال کنونی فرد است یا سوابق او؟ 246
- پیشینه علم مدیریت و به ویژه مدیریت اسلامی چیست و تاکنون چه کتاب هایی در موضوع مدیریت اسلامی تألیف شده است ؟ 252
- اصول و مبانی مدیریت از نظر قرآن چیست ؟ آیا ممکن است اصول مدیریت با هم در تزاحم باشند؟ 260
- از منظر قرآن، مدیریت خانواده با کیست ؟ 264
- فصل ششم: جامعه شناسی 270
- اشاره 270
- آیات جامعه شناختی قرآن کدام است ؟ 271
- اشاره 271
- اشاره 271
- الف: مسائل مربوط به روابطخانوادگی و تأثیرات فردی واجتماعی آن 271
- 1. ازدواج و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 272
- 2. طلاق و تاثیرات اجتماعی آن: 276
- 3. روابط زناشویی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 278
- 4. رفتار با زنان و تاثیرات اجتماعی آن 279
- 5. روابط فرزند و والدین و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 280
- 6. مهریه و هزینه زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 284
- 7. ترجیح فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 285
- 8. ادای حقوق خویشاوندان و ارحام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 286
- 9. آشتی زن و مرد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 287
- 10. سقط جنین و قتل فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 287
- 11. وصیت و تأثیرات فردی و اجتماعی آن 288
- 12. ارث و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 290
- 1. اتحاد جامعه، ایجاد اختلاف و درگیری در بین انسان ها 291
- اشاره 291
- 13. صله رحم 291
- ب: مسائل مربوط به روابط اجتماعی 291
- 2. جهاد و هجرت و تأثیرات اجتماعی آن 292
- 3. صلح و تاثیرات اجتماعی آن 294
- 4. سیاست خارجی اسلام و تاثیرات اجتماعی آن 295
- 5. اندیشه رهبری و حاکمیت و تأثیرات اجتماعی آن 298
- 6. مسئله احقاق حقوق مردم (عدالت اجتماعی) و تاثیرات آن در روابط سالم اجتماعی 299
- 7. سنن الهی در جامعه (قوانین حاکم بر اجتماع) 301
- 8. مسائل خاص زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 303
- 9. مسائل خاص مردان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 305
- 11. مسائل کودکان بی سرپرست و ابعاد اجتماعی و اقتصادی آن ها 306
- 10. امور اجتماعی و اقتصادی سبک سران 306
- 12. مسئله فقر اجتماعی و انفاق و صدقه 308
- 13. مسائل مربوط به دوستان و همنشینان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 310
- 14. پیمان های اجتماعی و نقض آن ها 313
- 15. آداب معاشرت و تاثیرات اجتماعی آن ها 315
- 16. تقلید کورکورانه و تاثیرات عقیدتی و اجتماعی آن: 316
- 17. کار و شغل و آثار فردی و اجتماعی آن 318
- 18. ثروت فردی و اجتماعی 320
- 19. ابعاد فردی و اجتماعی گناه و کیفر 322
- 20. امنیت و رفاه جامعه 326
- 21. روابط اجتماعی مسلمانان و کفار 328
- 22. لباس و زیور و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 330
- 23. رهن و وام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 332
- 24. امر به معروف و نهی از منکر (تبلیغات اسلامی) و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 334
- 25. در راه ماندگان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 334
- 26. حکم و داوری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 335
- 27. شوری و مشورت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 335
- 30. ربا و احتکار اجناس و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 29. تعلیم و تربیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 336
- 28. سرپرستی و قیومیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 31. قصاص و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 337
- 32. تعاون و همکاری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (مائده/ 2) 337
- 33. خرید و فروش و معاملات (جمعه/ 9) 338
- 34. ایجاد فتنه و آشوب و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 119 و تغابن/ 15) 338
- 36. خرافات و تاثیرات فردی واجتماعی آن (مائده/ 103؛ اعراف/ 28 و 29) 339
- 37. استبداد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 205) 339
- 35. آزادی فکر، عقیده و عمل و حدود آن و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 256) 339
- 40. دین گریزی و اسباب آن و تأثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 55) 340
- 41. مسئله همسایه و حقوق او و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (نساء/ 36) 340
- 38. اسوه های اجتماعی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (احزاب/ 21) 340
- 39. عوامل انحطاطها، اعتلاها وتاثیرات فردی و اجتماعی آن (قصص/ 4) 340
- عوامل جامعه شناختی و روانشناختی دین گریزی و کم توجهی برخی جوانان به دین در اجتماع از منظر قرآن و حدیث چیست ؟ 342
- ملاک ها و معیارها و شاخص های عدالت اجتماعی از منظر قرآن و علم چیست ؟ 360
- الف: آیه هایی در مورد برابر بودن انسان ها 369
- اشاره 369
- آیه هایی از قرآن کریم در مورد «برابری انسان ها» و «رعایت حقوق یکدیگر» و «رعایت عدالت» معرفی کنید. 369
- ب. آیات مربوط به رعایت حقوق دیگران 372
- ج. آیاتی درباره رعایت عدل 374
- فصل هفتم: روان شناسی 376
- اشاره 376
- آیا انسان دارای دو نفس یا روح است و رابطه آن ها در بدن با خواب چگونه است ؟ 377
- آیا در تحلیل روان شناسانه و قرآنی واژه رحم در قرآن، می توان گفت بین وجود رحم مادر و محبت او به فرزندش رابطه ای وجود دارد؟ 379
- خداوند در قرآن می فرماید: (کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَهُ الْمَوْتِ) آیا نفس می میرد یا روح ؟ اصولاً نفس چه رابطه ای با روح و روان دارد؟ 381
- اشاره 384
- فصل هشتم: فراروان شناسی 384
- نظر قرآن و روایات در مورد عوامل فراموشی و راه های تقویت حافظه و یادگیری چیست ؟ 385
- حقیقت خواب از منظر قرآن و علم چیست ؟ 393
- علت خواب در وجود انسان چیست و چرا انسان به خواب نیاز دارد؟ 396
- جن و ویژگی های آن ها چیست ؟ و آیا ما را نگهداری می کنند؟ یا می توانند در ما نفوذ نمایند؟ وظیفه آن ها چیست ؟ و آیا ممکن است انسان آن ها را به تسخیر خود درآورد؟ 403
- اشاره 412
- 1. آشنایی با زبان پرندگان 412
- 2. پرندگان خوش الحان در تسخیر داود و سلیمان 412
- خوارق عادات حضرت سلیمان را از منظر قرآن بررسی کنید و بفرمایید از نظر علوم تجربی چگونه توجیه پذیر است ؟ 412
- 3. تسخیر باد و نقش آن در شکوه حکومت سلیمان 413
- 4. سپاهیان و کارگزاران سلیمان، مجموعه ای عظیم از نیروی انسانی و جن و پرندگان 413
- 6. تسلّط حضرت بر طائفه ای از جنیان و شیاطین 414
- 5. احضار تخت بلقیس با نیروی ناشناخته دیوان 414
- 7. روان شدن چشمه مس جهت حضرت علیه السلام 414
- 8. آشنایی با منطق حیوانات 415
- 9. تسخیر باد و شیاطین 417
- فصل نهم: اقتصاد 419
- اشاره 419
- مقصود از رزق در قرآن کریم چیست ؟ و آیا مقصود فقط رزق مادی است ؟ 420
- اگر براساس آیه 96 اعراف «تقوا و ایمان» موجب افزایش برکات است چرا مسلمانان فقیر و عقب افتاده اندو غربی ها پیشرفته و مرفه اند؟ 424
- عدالت به چه معناست و چه ارتباطی با امنیت دارد؟ 428
- برکت در قرآن به چه عنوان آمده است ؟ و معنای اشاره ای، تفسیری و تحت اللفظی آن چیست و چه چیزهایی شامل برکت می شود؟ 435
- فهرست منابع 442
*پرسش:
نقش اعتقاد به نبوت و امامت در بهداشت روانی انسان چیست ؟
اشاره
*پاسخ:
اسلام از طریق ارائه دادن الگوهای مناسب به راهنمایی افراد در برخورد با مسایل زندگی می پردازد. افراد با الگوگیری از پیامبران و امامان در مقابله با فشارهای روانی موفق تر خواهند بود.
الگوهایی که اسلام معرفی می نماید هر کدام در شرایط خاصی قرار داشتند و مشکلات و سختی های فراوانی را متحمل شده اند که هر کدام از آن ها به تنهایی می توانست شخص را بیمار نماید. ولی با برخورد صحیح با مشکلات با کمال آرامش، با مشکلات دست و پنجه نرم کرده اند بدون این که گرفتار هر گونه نابهنجاری رفتاری یا اختلال روانی شوند.
1 - درس هایی از زندگی پیامبر صلی الله علیه وآله در بهداشت روانی
خدای متعال که خالق انسان ها است و صلاح و فساد آن ها را فقط او تشخیص می دهد، برای انسان ها الگوهایی را تعیین نموده است و آن ها را به پیروی از این الگوها تشویق می کند، «برای شما در زندگی، رسول خدا سرمشق نیکویی است»(1).
به راستی اگر انسان زندگی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله را سرمشق خود قرار دهد و برخوردهای آن حضرت با مشکلات را بنگرد و سعی نماید حتی اندکی از این شیوه را در زندگی خود پیاده نماید، در دنیا و آخرت سعادتمند می شود، از بدو تولد پدر گرامی خود را از دست داد. در هنگامه کودکی و خردسالی
1- (1) (لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللّهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ لِمَنْ کانَ یَرْجُوا اللّهَ وَ الْیَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَکَرَ اللّهَ کَثِیراً)، احزاب / 21.