- درآمد 1
- اشاره 3
- فصل اول: کلیات بهداشت روان 3
- بهداشت روان چیست و قرآن کریم برای تأمین بهداشت روان چه راهکارهایی را ارائه می دهد؟ 4
- شفا بخشی قرآن 9
- الف: عوامل فشار روانی 23
- اشاره 23
- عوامل فشار روانی و راه کارهای قرآنی تأمین بهداشت روانی 23
- ب: راهکارهای تأمین بهداشت روانی 24
- اشاره 25
- اشاره 25
- اول: راه کارهای معرفتی برای تأمین بهداشت روانی 25
- 1. وحدت شخصیت انسان و رابطه آن با توحید قرآنی 25
- تقسیم بندی راه کارها 25
- 2. نقش ایمان در بهداشت روانی 26
- 3. دمیدن روح امید و ممنوعیت یأس و ناامیدی در قرآن و تأثیر آن در کاهش افسردگی 28
- 4. تأثیر هدف مندی و معناداری زندگی در بهداشت روانی 29
- 5. اصل قضا و قدر و تصادفی نبودن رویدادها (توحید افعالی) 30
- 6. تأثیر اعتقاد به معاد و نگاه مثبت به مرگ در بهداشت روانی 31
- 7. رابطه توکّل با بهداشت روانی 33
- دوم: راه کارهای رفتاری تأمین کننده بهداشت روانی 34
- 1. یاد خدا موجب آرامش روانی 34
- اشاره 34
- 2. دعا 35
- 3. نماز 36
- اشاره 36
- ب: ابعاد اعتقادی 37
- الف: ابعاد علمی 37
- ج: نقش روزه در بهداشت روان 39
- د: قوانین بازدارنده تأمین کننده بهداشت روانی انسان 40
- سوم: راهکارهای عاطفی تأمین کننده بهداشت روانی 44
- چهارم: راهکارهای تأمین بهداشت روانی در حوزه اجتماع 46
- اشاره 46
- 2. حمایت از یتیمان 46
- 1. حمایت اقتصادی از اقشار آسیب پذیر 46
- 6. ازدواج، زمینه ساز بهداشت روانی فرد و جامعه 47
- 3. حمایت اقتصادی و روانی از بیماران روانی و عقب ماندگان ذهنی 47
- 5. حُسن ظن به مردم 47
- 4. انسان مأمور به وظیفه است نه نتیجه 47
- 8. تکریم بانوان و دفاع از حقوق آنان 48
- 7. سالم سازی اجتماع با مسئولیت پذیری همگان (امر به معروف) 48
- اشاره 54
- فصل دوم: نقش اعتقادات در بهداشت روان 54
- اشاره 55
- 1 - درس هایی از زندگی پیامبر صلی الله علیه وآله در بهداشت روانی 55
- نقش اعتقاد به نبوت و امامت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 55
- 2 - درس هایی از زندگی حضرت ایوب در بهداشت روانی 58
- 3 - درس هایی از زندگی حضرت یوسف در بهداشت روانی 59
- نقش اعتقاد به خدا در بهداشت روان چیست ؟ 62
- اشاره 62
- 1 - توحید و یکتاپرستی 63
- 2 - توکّل بر خدا 73
- 3 - تسلیم و رضا به خواست الهی 83
- 4 - یاد خدا 93
- 5 - امیدواری به فضل خدا 97
- 6 - دعا و درخواست از خدا 104
- فصل سوم: نقش روابط خانوادگی و اجتماعی در بهداشت روان 108
- اشاره 108
- نقش صله رحم و روابط خویشاوندی که در قرآن تاکیدشده در بهداشت روان انسان چیست ؟ 109
- اشاره 109
- 1 - معنای صله رحم 110
- 2 - گونه های روابط خویشاوندی 111
- 3 - تأثیرات روابط خویشاوندی 112
- 4 - ساز و کار تأثیر صله رحم در بهداشت روانی 113
- 5 - اثرات قطع روابط خویشاوندی 120
- 6 - آسیب شناسی روابط خویشاوندی 122
- 1 - توجه در انتخاب همسر 123
- اشاره 123
- 2 - مراقبت های دوران بارداری 123
- نقش پدر و مادر در تأمین بهداشت روانی خانواده چیست ؟ 123
- 3 - مراقبت های دوران کودکی 126
- 4 - توصیه ها در ارضای محبت 129
- 5 - لزوم آشنایی با توانایی های شناختی کودکان 131
- 6 - کودک و نیاز او به امنیت 132
- اشاره 136
- 1 - احترام گذاردن به والدین و احسان به آن ها 136
- انجام وظایف اسلامی (که در قرآن و حدیث مشخص شده) نسبت به پدر و مادر چه نقشی در بهداشت روانی دارد؟ 136
- 2 - نگاه محبت آمیز به والدین 139
- اشاره 141
- عوامل بهبود دهنده روابط اجتماعی کدام است و چه تأثیری در بهداشت روانی دارد؟ 141
- اول) رفتارهای مناسب 142
- اشاره 142
- چگونه به افراد احترام بگذاریم؟ 151
- 2 - هدیه باعث جلب محبت می شود؛ 159
- برخی آثار هدیه عبارتند از: 159
- 1 - احترام برادران؛ 159
- 3 - هدیه رابطه با دوستان را تجدید می کند؛ 159
- 4 - هدیه کینه های دیرین را می زداید؛ 160
- 5 - هدیه پاسخ هدیه است 160
- آثار و ثمرات خوش رویی 161
- دوم) نقش صفات مناسب اخلاقی اجتماعی در بهداشت روانی 168
- اشاره 168
- درمان تندخویی 185
- آثار خوش گمانی و حسن ظن 189
- اشاره 195
- 1 - نقش ازدواج در بهداشت روانی 195
- آیا تشکیل خانواده در تأمین بهداشت روانی انسان مؤثر است ؟ 195
- 2 - گزینش همسر و شرایط آن 197
- 3 - نقش مهریه در تأمین بهداشت روانی 207
- فصل چهارم: نقش اقتصاد در بهداشت روان 210
- اشاره 210
- اشاره 211
- نقش ثروت در بهداشت روانی انسان چیست ؟ 211
- 1 - آثار منفی روانی غنا 211
- 2 - اثرات مثبت غنی در بهداشت روانی 216
- 3 - راه های مقابله با پیامدهای نامناسب غنا 217
- راه کارهای اسلام برای مواجهه با فقر و از بین بردن اثرات روانی ناشی از آن چیست ؟ 219
- فصل پنجم: مدیریت 225
- اشاره 225
- 1. انسان از نظر قرآن 226
- مبانی و اهداف مدیریت از دیدگاه قرآن و علم مدیریت چیست ؟ 226
- اشاره 226
- 2. نظام آفرینش از نظر قرآن 228
- 3. مدیریت از نظر قرآن 230
- قرآن کریم برای انتخاب و گزینش مدیران چه راهکارهایی دارد و علم مدیریت چه می گوید؟ 238
- اینجا پرسشی مطرح می شود که آیا ملاک اصلی و مهم، حال کنونی فرد است یا سوابق او؟ 246
- پیشینه علم مدیریت و به ویژه مدیریت اسلامی چیست و تاکنون چه کتاب هایی در موضوع مدیریت اسلامی تألیف شده است ؟ 252
- اصول و مبانی مدیریت از نظر قرآن چیست ؟ آیا ممکن است اصول مدیریت با هم در تزاحم باشند؟ 260
- از منظر قرآن، مدیریت خانواده با کیست ؟ 264
- فصل ششم: جامعه شناسی 270
- اشاره 270
- اشاره 271
- آیات جامعه شناختی قرآن کدام است ؟ 271
- الف: مسائل مربوط به روابطخانوادگی و تأثیرات فردی واجتماعی آن 271
- اشاره 271
- 1. ازدواج و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 272
- 2. طلاق و تاثیرات اجتماعی آن: 276
- 3. روابط زناشویی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 278
- 4. رفتار با زنان و تاثیرات اجتماعی آن 279
- 5. روابط فرزند و والدین و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 280
- 6. مهریه و هزینه زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 284
- 7. ترجیح فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 285
- 8. ادای حقوق خویشاوندان و ارحام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 286
- 9. آشتی زن و مرد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 287
- 10. سقط جنین و قتل فرزندان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 287
- 11. وصیت و تأثیرات فردی و اجتماعی آن 288
- 12. ارث و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 290
- 1. اتحاد جامعه، ایجاد اختلاف و درگیری در بین انسان ها 291
- اشاره 291
- 13. صله رحم 291
- ب: مسائل مربوط به روابط اجتماعی 291
- 2. جهاد و هجرت و تأثیرات اجتماعی آن 292
- 3. صلح و تاثیرات اجتماعی آن 294
- 4. سیاست خارجی اسلام و تاثیرات اجتماعی آن 295
- 5. اندیشه رهبری و حاکمیت و تأثیرات اجتماعی آن 298
- 6. مسئله احقاق حقوق مردم (عدالت اجتماعی) و تاثیرات آن در روابط سالم اجتماعی 299
- 7. سنن الهی در جامعه (قوانین حاکم بر اجتماع) 301
- 8. مسائل خاص زنان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 303
- 9. مسائل خاص مردان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 305
- 11. مسائل کودکان بی سرپرست و ابعاد اجتماعی و اقتصادی آن ها 306
- 10. امور اجتماعی و اقتصادی سبک سران 306
- 12. مسئله فقر اجتماعی و انفاق و صدقه 308
- 13. مسائل مربوط به دوستان و همنشینان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 310
- 14. پیمان های اجتماعی و نقض آن ها 313
- 15. آداب معاشرت و تاثیرات اجتماعی آن ها 315
- 16. تقلید کورکورانه و تاثیرات عقیدتی و اجتماعی آن: 316
- 17. کار و شغل و آثار فردی و اجتماعی آن 318
- 18. ثروت فردی و اجتماعی 320
- 19. ابعاد فردی و اجتماعی گناه و کیفر 322
- 20. امنیت و رفاه جامعه 326
- 21. روابط اجتماعی مسلمانان و کفار 328
- 22. لباس و زیور و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 330
- 23. رهن و وام و تاثیرات فردی و اجتماعی آن ها 332
- 24. امر به معروف و نهی از منکر (تبلیغات اسلامی) و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 334
- 25. در راه ماندگان و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 334
- 26. حکم و داوری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 335
- 27. شوری و مشورت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 335
- 30. ربا و احتکار اجناس و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 29. تعلیم و تربیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 336
- 28. سرپرستی و قیومیت و تاثیرات فردی و اجتماعی آن: 336
- 32. تعاون و همکاری و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (مائده/ 2) 337
- 31. قصاص و تاثیرات فردی و اجتماعی آن 337
- 33. خرید و فروش و معاملات (جمعه/ 9) 338
- 34. ایجاد فتنه و آشوب و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 119 و تغابن/ 15) 338
- 36. خرافات و تاثیرات فردی واجتماعی آن (مائده/ 103؛ اعراف/ 28 و 29) 339
- 35. آزادی فکر، عقیده و عمل و حدود آن و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 256) 339
- 37. استبداد و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 205) 339
- 41. مسئله همسایه و حقوق او و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (نساء/ 36) 340
- 40. دین گریزی و اسباب آن و تأثیرات فردی و اجتماعی آن (بقره/ 55) 340
- 38. اسوه های اجتماعی و تاثیرات فردی و اجتماعی آن (احزاب/ 21) 340
- 39. عوامل انحطاطها، اعتلاها وتاثیرات فردی و اجتماعی آن (قصص/ 4) 340
- عوامل جامعه شناختی و روانشناختی دین گریزی و کم توجهی برخی جوانان به دین در اجتماع از منظر قرآن و حدیث چیست ؟ 342
- ملاک ها و معیارها و شاخص های عدالت اجتماعی از منظر قرآن و علم چیست ؟ 360
- اشاره 369
- الف: آیه هایی در مورد برابر بودن انسان ها 369
- آیه هایی از قرآن کریم در مورد «برابری انسان ها» و «رعایت حقوق یکدیگر» و «رعایت عدالت» معرفی کنید. 369
- ب. آیات مربوط به رعایت حقوق دیگران 372
- ج. آیاتی درباره رعایت عدل 374
- فصل هفتم: روان شناسی 376
- اشاره 376
- آیا انسان دارای دو نفس یا روح است و رابطه آن ها در بدن با خواب چگونه است ؟ 377
- آیا در تحلیل روان شناسانه و قرآنی واژه رحم در قرآن، می توان گفت بین وجود رحم مادر و محبت او به فرزندش رابطه ای وجود دارد؟ 379
- خداوند در قرآن می فرماید: (کُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَهُ الْمَوْتِ) آیا نفس می میرد یا روح ؟ اصولاً نفس چه رابطه ای با روح و روان دارد؟ 381
- اشاره 384
- فصل هشتم: فراروان شناسی 384
- نظر قرآن و روایات در مورد عوامل فراموشی و راه های تقویت حافظه و یادگیری چیست ؟ 385
- حقیقت خواب از منظر قرآن و علم چیست ؟ 393
- علت خواب در وجود انسان چیست و چرا انسان به خواب نیاز دارد؟ 396
- جن و ویژگی های آن ها چیست ؟ و آیا ما را نگهداری می کنند؟ یا می توانند در ما نفوذ نمایند؟ وظیفه آن ها چیست ؟ و آیا ممکن است انسان آن ها را به تسخیر خود درآورد؟ 403
- اشاره 412
- 1. آشنایی با زبان پرندگان 412
- خوارق عادات حضرت سلیمان را از منظر قرآن بررسی کنید و بفرمایید از نظر علوم تجربی چگونه توجیه پذیر است ؟ 412
- 2. پرندگان خوش الحان در تسخیر داود و سلیمان 412
- 3. تسخیر باد و نقش آن در شکوه حکومت سلیمان 413
- 4. سپاهیان و کارگزاران سلیمان، مجموعه ای عظیم از نیروی انسانی و جن و پرندگان 413
- 5. احضار تخت بلقیس با نیروی ناشناخته دیوان 414
- 6. تسلّط حضرت بر طائفه ای از جنیان و شیاطین 414
- 7. روان شدن چشمه مس جهت حضرت علیه السلام 414
- 8. آشنایی با منطق حیوانات 415
- 9. تسخیر باد و شیاطین 417
- فصل نهم: اقتصاد 419
- اشاره 419
- مقصود از رزق در قرآن کریم چیست ؟ و آیا مقصود فقط رزق مادی است ؟ 420
- اگر براساس آیه 96 اعراف «تقوا و ایمان» موجب افزایش برکات است چرا مسلمانان فقیر و عقب افتاده اندو غربی ها پیشرفته و مرفه اند؟ 424
- عدالت به چه معناست و چه ارتباطی با امنیت دارد؟ 428
- برکت در قرآن به چه عنوان آمده است ؟ و معنای اشاره ای، تفسیری و تحت اللفظی آن چیست و چه چیزهایی شامل برکت می شود؟ 435
- فهرست منابع 442
راه های مختلفی برای مثبت فکر کردن وجود دارد. یکی از این راه ها تکرار یک محتوای مثبت و اسناد حوادث مثبت به خود است. آرگایل و همکاران (1989) دریافتند که افراد شاد تمایل دارند حوادث مثبت را به خود نسبت دهند. عامل دیگر نظر خوش بینی در مورد زندگی است که به وسیله آن امور بد، خوب به نظر می رسد(1).
4 - یاد خدا
مشکلات و گرفتاری ها، مریضی ها، کمبودها، جنگ، ظلم و ستم و حتی بعضی اوقات احساس تنهایی و عدم وجود تکیه گاه یا کسی که انسان بتواند با او درد دل کند و مشکلات و مسایل خود را با او در میان بگذارد باعث فشار روانی می شود. یکی از اموری که در این حالت به انسان آرامش می بخشد و او را از تنهایی نجات می دهد یاد خدا است. خداوند متعال می فرماید: «بدانید که یاد خدا آرامش بخش دل ها است»(2).
ذکر خداوند عوامل دگرگونی و اضطراب را از بین می برد. اگر نگرانی به علت آینده مبهم، زوال نعمت ها، گرفتاری در چنگال دشمن، ضعف و بیماری و ناتوانی و درماندگی و احتیاج است ایمان به خداوند قادر متعال، خداوند رحیم و مهربان، خدایی که همواره کفالت بندگان خویش را بر عهده دارد می تواند این گونه نگرانی ها را از بین ببرد و به فرد آرامش دهد که در برابر حوادث آینده احساس درماندگی نکند.
عوامل نگرانی و تأثیر یاد خداوند در برطرف کردن آن ها
گاه احساس گناه و برخی رفتارها در گذشته زندگی فرد، او را نگران می سازد، نگرانی از رفتارهای نامناسب، کوتاهی و لغزش ها، توجه به آمرزش خداوند و توبه پذیری او، فرد را در این شرایط آرامش می دهد.
1- (1) آرگایل، مایکل، روانشناسی شادی، ترجمه فاطمه بهرامی و دیگران، جهاد دانشگاهی اصفهان، چاپ اول، 1382.
2- (2) (أَلا بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ)؛ رعد/ 28.