- تقديم به 1
- متن تأئيديه حضرت آيةاللّه محمد يزدي 2
- متن تائيديه حضرت آيةاللّه مرتضي مقتدايي 3
- مقدمه ناشر 4
- متنتأييديه حضرت آيةاللّهسيدعلياصغردستغيب نماينده محترمخبرگانرهبريدراستانفارس 4
- مقـدمـه مـؤلـف 6
- بسم اللّه 9
- بخش اول :شناخت خدا 9
- مفهوم كلمه و اسم «اللّه» 10
- اهميـت و شمـول صفــات رحمــن و رحيــم 11
- نقش اسامي و صفات الهي در معرفي او 12
- عموميّت و خصوصيّت اسماء الهي و اسم اعظم 13
- اسـم اعظـم چـيست؟ 14
- رمز اسماء حسني در قرآن و در خلقت 15
- مـفهوم اسماء حـسني 16
- تقسيمبندي صفات الهي 17
- تعـداد اسمـاء حسنـي 18
- نفي حد در اسماء و صفات الهي 22
- راه شناخت اسماء حسني 23
- اختلاف در شناخت اسماء الهي 24
- مـفـهـوم مَـثَل اعــلي 25
- مالكيت الهي به اسماء حسني 26
- دخـالـت انـواع اسمـاء الـهي در نـزول انـواع نعمـتها 27
- معاني و شمول منتخبي از اسماء و صفات الهي 28
- فصل دوم :وجه الهي 40
- مـفهـوم وجـه الـهـي 40
- وجـه اللّه 40
- مفهوم وجه و حقايق افاضه شده از جانب خدا 42
- ملكـوت و وجه اشياء در طرف خدا 43
- وجــه الـهي و عـالـم ذر 44
- عـالـم ذر و هنگـامه پيمان انسان در پيشگاه الهي 45
- روي ديگر آسمانها و زمين و ظهور حقيقت موجودات 47
- مفهوم بقاي وجه الهي و فناي جن و انس 48
- مفهـوم رؤيـت خــدا 49
- مفهـوم قرب و بُعـد و مقـام قـرب الهـي 51
- مفهــوم روز و كــار روزانه الهي 52
- فصل سوم :نور الهي 53
- مفهوم نور خدا و چگونگي ظهور و شمول آن 53
- نـور عمـومـي الهـي 54
- مثال و شمول نور عمومي الهي 55
- نـور خـصوصي الـهي 56
- مثال و شمول نور خصوصي الهي 57
- نور الـهي و اشراق روز قيامت 58
- شمول علم الهي و ثبوت اشياء در كتاب مبين 59
- فصل چهارم :علم الهي 59
- كــرسـي و مـراتب عـلم الـهي 60
- قلمرو علم الهي 60
- نفوذ علم الهي 61
- احـاطــه الهــي 62
- تـوحيد مـختص قرآن و ريشه تمامي معارف و اصول و فروع و اخلاق اسلامي 63
- فصل پنجم:وحدانيت (توحيد) 63
- مفهوم ذات واحد 65
- تعليمـات قرآن در توحيد 66
- اله واحد و مفهوم لااله الا اللّه 68
- اله جهان، اله انسان: اله واحد 69
- واحد و قهار بودن خدا 70
- الـه واحـد، رب آسمانها و زمين و موجودات و مشارق 71
- اعتبـار عبوديّت براي خدايسبحان 72
- فصل ششم :معبــوديّـت 72
- تذلّل ذاتي موجودات در برابر خـدا 74
- مفهـوم سجـده موجودات در برابر خـدا 75
- مفهـوم سجـده سايهها چيست؟ 75
- مفهوم سجده روييـدنيها 76
- عبادت و سجده تكويني كل موجودات 77
- تسبيـح مـوجـودات عالم حقيقـي است يا مجـازي؟ 78
- تسبيــح ذاتـي و زبـاني مــوجـودات 78
- استمرار تسبيح الهـي و تشريع دين 79
- تسبيــح آسمـانها و زميــن و حقيقــت تسبيـح و حمــد 80
- مـفهـوم حـمد الـهي 81
- مفهــوم رب العــالميـن و اختـلاف شــرك و تــوحيــد 83
- فصل هفتم:ربوبيّت و خالقيّت 83
- اعتقادات مكتب توحيد 84
- سه ركن ربوبيت الـهي 85
- چـند دلـيل بـر يـگانگي ربـوبيت الهـي 87
- ربوبيت و خالقيت الهي 93
- خالقيت و ربوبيت الهي براي انسان و عالم 94
- مـفهـوم مـالـكيت الـهي 95
- فصل هشتم:مالكيت 95
- رابطه ربوبيّت بـا مـالكيّت الهي 97
- نوع مالكيّت و تصرف الهي 98
- مـالكيّت الهي و خـضوع تكـويني اشياء 100
- شمول مالكيّت الهي 100
- رابـطه ربوبيّت، مالكيّت و الوهيّت الهي با دفع شرور 103
- مفهــوم ولايـت الهـي و ولايـت رســول و امــام 104
- فصل نهم:ولايت 104
- انحصـار ولايت الهي، و قدرت اجـرايي آن 106
- ولايـت حـق الهـي و آثــار و شمـول آن 107
- بخش دوم :امر و خلق 109
- مفهوم امر الهي 109
- تفـاوت خلـق و امـر 110
- مقدم بودن امر بر خلق 112
- چگونگي امر و مفهوم كلمه ايجاد 112
- قول و امر و كلمه ايجاد 113
- تكويني بودن امر الهي 114
- واحد بودن امر الهي 115
- بي واسطه بودن امر الهي 116
- بي زمان بودن امر الهـي 116
- مـراحل اجـمال و تفصيل امر و چگونگي نزول آن 117
- قضـاي آسمانهاي هفتگانه و وحي امر 118
- حركت نزولي امر بين آسمانهاي هفتگانه و زمين 119
- تكثير و تـوزيع امر بين ملائكه برحسب وظايف آنها 120
- امر الهي و مسئوليت ملائكه در تدبير امور عالم 121
- حركت ملائكه مأمور اجراي امر و قضا 122
- امر و صدور يا تدبير آن در شب قـدر 123
- امـر، كلمه ايجاد و وجود مستند به خدا 124
- فصل دوم :شمول امر الهي 124
- امر، جنس و حقيقت روح 126
- امـر الهي بـراي حفظ و دگرگوني 127
- امر الهي و قيامت آني 127
- امر الهي و جريان اسباب ظاهري 128
- امــــر و امــامـت 130
- تفـاوت كـلام، كلمه و قول الهي 131
- فصل سوم:كلمه و قول 131
- قـول تكـوينـي و قـول غيـر تكـويني الهي 132
- كلمات ايجاد و تماميّت آن 133
- كلمات لايتناهي وجود 134
- كلمات غير قابل تبديل 134
- تماميّت كلمه قضا و وعده حق 135
- مــفهـوم خـلق 137
- فصل چهارم :خلق 137
- آن، و تــــدريــج در آفـرينــش 138
- رابطــه ايجـاد و مـوجـود 138
- مفهوم تـدريج در خـلقت 139
- عدم سابقه و الگو و تدريج در خلقت و جنبه تدريجي آن 140
- فصل پنجم:خلق و تقدير و نزول 141
- خـلق و نـزول 141
- فرود اشياء به عالم خلق و تقدير و شهود 142
- خلق موجودات و تقدير حركت و هدايت آنها 143
- تســويـه خلقــت 144
- تقدير خلقت 145
- نفي ظلم در خلقت 146
- زيبايي خلقت 146
- فصل ششم:هستي و حيات 147
- هستي و اقسام آن 148
- زنــــدگـي پســت 149
- زنــدگــي واقعــي 150
- عموميّت خلقت و گسترش دامنه آن 152
- انسان در شمول خلقت 152
- فصل هفتم:گستره خلقت 152
- نظـام واحــد در خلقـت 153
- قــدرت واحـد، و پيـوستگـي در حقيقــت وجـــود 154
- فصل هشتم:هدف خلقت 155
- اثبات وجود هدف در آفرينش 155
- حق و هدف در آفرينش 157
- اهداف فرعي و هدف اصلي و بازگشت غايي به خدا 158
- حركت هر مخلوق به سوي هدف خاص خلقت خود 159
- عدم تعارض هدف مخلوقي با مخلوق ديگر 160
- هـدف از خلق حيات و مرگ 161
- نقطه انتهاي وجود و هدف از فناي موجودات 163
- انتقال دايمي موجودات به مقصد نهايي 163
- معـاد، غـرض از خلقت و علّت رسالت 164
- اهداف مختلف آفرينش و انسان 165
- «انسان برترين» هدف آفرينش جهان 167
- هدف نهايي خلقت، حقيقت عبادت 168
- فصل نهم:ماده اوليّه خلقت 170
- مفهوم آب در خلقت اوليّه 170
- مـاده اوليّـه آسمـان 171
- زمان و ماده اوليّه خلق آسمانها و زمين 171
- وحـدت مـاده اوليّـه آفرينش جانداران 174
- فصل دهم:قانون خلقت 175
- نظـام عمومي جهان و قانون ثابت در آن 175
- قـانـون عليّـت و تـأثيـر و تـأثـر در اجـزاي عـالم 177
- ارتباط قانون عليّت با مشيّت الهي 177
- قانون عليّت تامه 178
اين آيه ميرساند كه خلقت آسمانها در دو روز پايان يافت. البته «روز» يك مقدار معين و معتنابه زمان است و لازم نيست كه «روز» در هر ظرف و موقعي «روز» زمين
زمان و ماده اوليّه خلق آسمان و زمين (353)
باشد، كه از يك دور حركت وضعي زمين به دست ميآيد. كما اين كه يك روز در ماه زميــن مــا تقـريبــا بيست و نــه و نيــم روز از روزهاي زمين است. بسيار شايع است كـه مـردم در سـخنان عـادي خـود «روز» را بـر بـرهــهاي از زمـان اطــلاق ميكننــد.
پس خدا آسمانهاي هفت گانه را در دو برهه زماني آفريده است. چنان كه در مورد زمين گويد: «خَلَقَ الاَْرْضَ في يَوْمَيْنِ... وَ قَدَّرَ فيها اَقْواتَها في اَرْبَعَةِ اَيّامٍ - يعني خدا زمين را در ظرف دو روز آفريد... و روزيهاي زمين را در چهار روز مقدّرساخت.» (9و10/فصلت)
اين آيه ميگويد: زمين در ظرف دو روز آفريده شده يعني در دو دوره و طي دو مرحله و روزيهاي زمين در ظرف چهار روز يعني فصول چهارگـانه انـدازهگيري شده است.
پس آنچه از اين آيات به دست ميآيد اين است كه اولاً: خلقت آسمانها و زمين با اين وصف و شكلي كه امروز دارند از «عدم صرف» نبوده، بلكه وجود آنها مسبوق به يك ماده متشابه متراكم و گردهم آمدهاي بوده كه خدا اجزاء آن را از هم جدا كرده
(354) خداشناسي
و در دو برهه زماني يعني دو نوبت به صورت زمين درآورده و آسمان نيز به صورت دود (يا بخار) بوده و خدا آن را از هم باز كرده و در دو برهه زماني به صورت هفت آسمان درآورده است.
ثانيا: اين موجودات زنده كه ميبينيم همگي از آب به وجود آمدهاند و بنابراين مـاده زنـدگـي همـان ماده آب است.
با آنچه گفتيم معني آيه مورد بحث واضح ميشود.