خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 28

جمله «ذوُ الْجَــلالِ وَ الاِْكْـرامِ» اشاره به اين است كه خداي‌سبحان خود را به اسمايي حسني نامگذاري كرده و به مدلول آن اسماء حسني متصف هم هست و معاني وصفي و نعوت جلال و جمال را واقعا دارا و واجد است و معلوم است كه صفات فاعل در افعالش ظهوري و اثري دارد و از اين دريچه خود را نشان مي‌دهد و همين صفات است كه فعل را به فاعلش ارتباط مي‌دهد، پس خداي‌تعالي هم اگر خلقي را بيافريد و نظامي در آن جاري ساخت بدين جهت بود كه داراي صفتي بود كه اقتضاي چنين افعالي را داشت، براي اين بود كه خالق و مبدي و بديع بود و اگر كارهايش هم متقن و بدون نقطه ضعف است، باز براي اين است كه او داراي صفاتي است كه فعل متقن را اقتضا مي‌كند و آن صفات اين است كه او عليم و حكيم است و اگر اهل اطاعت را جزاي خير مي‌دهد، اين عملش ترشحي و نمودي از صفتي در اوست، كه چنين اقتضايي دارد و آن اين است كه او ودود، شكور، غفور و رحيم است و اگر اهل فسق را جزاي شرّ مي‌دهد، باز براي اين

(54) خداشناسي

است كه در او صفتي وجود دارد كه چنين قسم جزا دادن را اقتضا دارد و آن صـفت مـنتقـم و شـديـدالـعـقاب است.

اگر كلمه رب را در اينجا به صفت ذوُ الْجَــلالِ وَ الاِْكْـرامِ ستوده، براي اين است كه بفهماند اسماء حسناي خدا و صفات عليايش در نزول بركات و خيرات از ناحيه او دخالت دارند و اشاره كند به اين كه نعمت‌ها و آلاء او همه به مهر اسماء حسني و صفات علياي او مارك خورده است.(1)

دخالت انواع اسماء الهي در نزول انواع نعمت‌ها (55)

معاني و شمول منتخبي از اسماء و صفات الهي

«هُـوَ اللّـهُ الَّـذي لااِلهَ‌اِلاّ هُـوَ عـالِمُ‌الْغَيْـبِ وَ الشَّهـادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحيمُ!»

(22/حشر)

عـالم الغيب و الشهادة :