خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 80

«آن‌چه در آسمان‌ها و آن چه در زمين است تسبيح خدا مي‌گويند...!» (1 /جمعه)

كلمه تسبيح به معناي منزه دانستن است و اگر تسبيح را در آيه با صيغه مضارع تعبير كرده معنايش اين است كه همواره و مستمرا تسبيح مي‌كنند. اما اين كه چگونه آنچه در آسمان‌ها و زمين است خدا را تسبيح مي‌كند؟ جوابش اين است كه موجودات آسماني و زميني همان طور كه با آن‌چه از كمال دارند از كمال صانع خود حكايت مي‌كنند، هم‌چنين با نقصي كه در آن‌هاست و جبران كننده آن خداست و با حوايجي

استمرار تسبيح الهي و تشريع دين (157)

كه دارند و برآورنده‌اش خداست، خداي را از هر نقص و حاجت منزه مي‌دارند. در نتيجه حكمراني در نظام تكوين در بين خلق و بر طبق دلخواه هم، تنها حق اوست و هم‌چنين حكمراني و تشريع قانون در نظام تشريع و در بندگانش در هرطور كــه صــلاح بــدانـد خاصِ اوست.

اگر در نظام تشريع براي خلق خود ديني تشريع مي‌كند، از اين جهت نيست كه احتياجي به عبادت و اطاعت آنان داشته باشد و اگر خدا را اطاعت و عبادت نكردند، نقصي بر ساحت مقدسش عارض نمي‌شود، باز اگر به مقتضاي ملك بودن و قدوس و عزيز بودنش ديني براي بندگانش تشريع مي‌كند، ممكن نيست بيهوده و بدون نتيجه تشــريع كــرده بـاشد، براي اين كه او حكيم علي‌الاطلاق است.(1)

تسبيــح آسمـان‌ها و زميــن و حقيقــت تسبيـح و حمــد

«تُسَبِّحُ لَهُ السَّمواتُ السَّبْعُ وَ الاَْرْضُ وَ مَنْ فيهِنَّ وَ اِنْ‌مِنْ شَيْ‌ءٍ اِلاّ يُسَبِّحُ بِـحَمْـدِه وَلـكِنْ لا تَفْقَـهُونَ تَسْبيحَهُمْ!» (44 / اسراء)

آيه فوق براي اجزاي عالم، همين اجزايي كه مي‌بينيم اثبات تسبيح مي‌كند و

(158) خداشناسي