خداشناسی از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 88

و هموست كه اين عالم و جزء جزء آن را ايجاد كرده و براي هر يك حدي و مميزي از ديگري قرار داده است، پس بايد او موجودي بدون حد باشد وگرنه خود او هم محتاج به مافوقي است كه او را محدود كرده باشد و نيز مي‌فهميم كه او واحدي است كه كثرت

(174) خداشناسي

نمي‌پذيرد، چون كسي كه در حد نمي‌گنجد متعدد نمي‌شود و باز مي‌فهميم كه او با اين كه يكتا است تمامي امور را همان طور كه ايجاد كرده تدبير هم مي‌كند، زيرا او مالك وجود آن‌ها و همه امور مربوط به آنهاست و كسي در هيچ چيز شريك او نيست، زيرا او مالك وجود آن‌ها و همه امور مربوط به آنهاست و كسي در هيچ چيز شريك او نيست، زيرا هيچ موجودي غير او مالك خودش و غير خودش نيست، پس او رب هر چيزي است و غير او هيچ ربي نيست، هم چنان كه او ايجاد كننده هر چيزي است و هيچ موجودي غير او نيست.

و اين برهاني است تمام عيار و همه كس فهم، هر انساني كه به فطرت و وجدان خود بفهمد كه اين عالم مشهود و محسوس حقيقت و واقعيتي است و آن طور كه سوفسطاييان پنداشته‌اند صرف وهم و خيال نيست و با اين برهان توحيدالوهيت و ربوبيت را به آساني اثبات مي‌كند و به همين جهت قرآن كريم در آيات مورد بحث كه در مقام بحث با بـت‌پرستان است اين برهان را ايراد كرده است.

چند دليل بر يگانگي ربوبيت الهي (175)

دليل 2ـ مالكيت، بازگشت و حساب

«وَ تَبارَكَ الَّذي لَهُ مُلْكُ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ عِنْدَهُ عِلْمُ الـسّـاعَـةِ وَ اِلَـيْـهِ تُـرْجَــعُـونَ!» (85 / زخـرف)

هر يك از صفات سه گانه‌اي كه در آيه شريفه آمده، حجتي است مستقل بر يگانگي خدا در ربوبيت، اما مالك بودنش بر همه عالم روشن است و احتياج به استدلال ندارد، چــون بـراي كسـي اثبـات ربوبيت مي‌شود كه مالك باشد تا بتواند ملك خود را تدبير كنـد و امـا كسـي كه مـالـك نيسـت معنـا ندارد مدبـر باشد.

اين كه علم به قيامت را منحصر در خداي‌تعالي كرده براي اين است كه قيامت عبارتست از منزل اقصايي كه تام موجودات به سوي آن در حركتند و چگونه ممكن است كسي مدبر همه عالم باشد ولي از منتهااليه سير مخلوقات خود اطلاعي نداشته

(176) خداشناسي