معرفت توحید و عدل صفحه 26

1- کافی 2/13.

خدا فرزندان آدم را تا روز قیامت، از پشت آدم بیرون آورد. آن ها به صورت ذرات کوچکی بودند. آنگاه خود را به آنان نمایاند و شناساند. و اگر این واقعه رخ نمی داد، کسی پروردگارش را نمی شناخت.

زراره گوید از امام صادق (علیه السلام) در مورد آیه میثاق سؤال کردم فرمود:

ثَبَتَتِ الْمَعْرِفَهُ فی قُلُوبِهِمْ وَ نَسُوا المَوْقِفَ. وَ سَیَذکُرُونَهُ یَوْماً. وَ لَوْ لا ذلِکَ، لَمْ یَدْرِ أَحَدٌ مَنْ خالِقُهُ وَ لا مَنْ رازِقُه.(1)

شناخت خدا در قلب ها ثابت ماند و آن ها موقف میثاق را فراموش کردند. و روزی آن به یادشان خواهد آمد. و اگر این مسئله نبود، کسی نمی دانست آفریننده و روزی رسانش کیست.

امام صادق (علیه السلام) درباره آیه میثاق فرمود:

کانَ ذلِکَ مُعایَنَه الله. فَأَنْساهُمُ الْمُعایَنَهَ و أثْبَتَ الْإِقْرارَ فی صُدُورِهِمْ. وَ لَوْلا ذلِکَ، ما عَرَفَ أَحَدٌ خالِقَهُ وَ لا رازِقَه. وَ هُوَ قَوْلُ الله: «وَ لَئِن سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُم لَیَقُولُنَّ الله.»(2)

این مطلب معاینه خدا بود. پس از آن، خداوند، معاینه را از یاد آن ها برد و اقرار را در قلبهایشان ثابت و استوار ساخت. و اگر این مطلب نبود، کسی آفریدگار و روزی رسانش را نمی شناخت. و این آیه شریفه به همین مطلب اشاره دارد: «و اگر از آنان سؤال کنی که چه کسی آنان را آفرید، در پاسخ می گویند: خدا.»

در آیات و احادیث فراوانی، از عوالم سابق، سخن به میان آمده و از وقایع اتفاق افتاده در آن ها، گزارش شده است. این گونه احادیث در اکثر موضوعات اعتقادی و حتی اخلاقی و فقهی، همچون ابواب توحید، نبوت، امامت، معاد، حج، دعا، روح و نفس، خلقت و غیره، به چشم می خورد و کمتر بحثی از مباحث اعتقادی را می توان سراغ گرفت که در آن به نحوی بدین موضوع اشارتی نرفته باشد. نگارنده در جای دیگر(3) مدارک 14 آیه و حدود 200 روایت را در این باره ذکر کرده و پیرامون برخی از آن ها توضیحاتی داده است. و در اینجا تنها به سه نقل قول در این باره اکتفا می کنیم: