توحید و اسماء و صفات صفحه 177

قَالَ: لا.

قُلْتُ: لَهُمْ عَلَیْهَا ثَوَابٌ؟

قَالَ: یُتَطَوَّلُ عَلَیْهِمْ بِالثَّوَابِ کَمَا یُتَطَوَّلُ عَلَیْهِمْ بِالْم_َعْرِفَهِ. (1)

مردم در ایجاد معرفت نقشی دارند؟

فرمود: نه.

پرسیدم: آنهابه سبب معرفت پاداش میگیرند؟

پاسخ داد: پاداش، فضل و احسان است؛ همانگونه که خود معرفت، فضل و احسان است.

دلالت این حدیث بر مطلب، مانند حدیث قبلی است.

امام باقر (علیه السلام) میفرماید :

لَیْسَ عَلَی النَّاسِ أَنْ یَعْلَمُوا حَتَّی یَکُونَ اللَّهُ هُوَ الْم_ُعَلِّمُ لَهُمْ. فَإِذَا أَعْلَمَهُمْ، فَعَلَیْهِمْ أَنْ یَعْلَمُوا. (2)

بر مردم نیست که بدانند، تا اینکه خداوند به آنان بیاموزد. آنگاه که خدا آنان را آموخت، بر آنان است که یاد گیرند و بدانند.

این حدیث شریف نیز به روشنی، معرفت را فعل خداوند شمرده و هر گونه تکلیفی را نسبت به معرفت، از عهده خلق نفی کرده است .

بَزَنْطِی میگوید: به امام (علیه السلام) عرض کردم :

أَصْلَحَک اللَّهُ! إِنَّ قَوْماً مِنْ أَصْحَابِنَا یَزْعُمُونَ أَنَّ الْم_َعْرِفَهَ مُکْتَسَبَهٌ وَ أَن_َّهُمْ إِذَا نَظَرُوا مِنْهُ وَجْهَ النَّظَرِ أَدْرَکُوا. فَأَنْکَرَ (علیه السلام) ذَلِک. (3)

خدا سلامت بداردت، گروهی از دوستان ما میپندارند که معرفت اکتسابی است و آنان اگر از طریق صحیح نظر کنند، درک میکنند.

1- . قرب الاسناد / 151، بحارالانوار 5 / 221.
2- . محاسن 1 / 200؛ بحارالانوار 5 / 222.
3- . قرب الاسناد/ 156؛ بحارالانوار 5 / 199.