توحید و اسماء و صفات صفحه 181

آنانکه قبول هدایت میکنند، خداوند هدایتشان را افزون میدارد.

(وَالَّذِینَ آهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدیً) (1)

آنان که هدایت میپذیرند، هدایتشان را میافزاید.

(لَئِنْ شَکَرْتُمْ لاََزِیدَنَّکُمْ) (2)

اگر شما شکر کنید، قطعاً فزونی خواهم بخشید.

این آیه شریفه به طور مستقیم، بر وجود معرفت ثانوی دلالت ندارد؛ ولی با توجّه به اینکه پذیرش هدایت و معرفت در حقیقت شکر آن است، دلالت این آیه شریفه هم بر مطلب مورد نظر روشن میگردد. آیات یادشده پیشین نیز بر این دلالت تأکید میکند.

خداوند متعال در آیه دیگر میفرماید :

(فَاذکُرُونِی أَذکُرْکُمْ) (3)

مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم.

یاد خدا نسبت به بندگان، چیزی جز لطف، کرم، فضل، احسان، ازدیاد نعمت معرفت و تقرّب به سوی خدا نیست. یاد کردن بندگان خدا نیز وقتی صورت میگیرد که خدای تعالی خود را به معرفت ابتدایی شناسانده باشد.

خداوند در سوره حمد نیز به بندگانش میآموزد که در هر درجه و مرتبهای از معرفت باشند، باز هم از خدای خویش هدایت و معرفت بخواهند:

(آهْدِنا آلصِراطَ آلمُستَقِ_یم) (4)

ما را به راه راست هدایت کن.

امام رضا (علیه السلام) در تفسیر آیه شریفه میفرماید :

1- . محمّد (صلی الله علیه و آله) (47) / 76.
2- . ابراهیم (14) / 7.
3- . بقره (2) / 152.
4- . الفاتحه (1) / 6.