توحید و اسماء و صفات صفحه 182

(اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِیمَ) اسْتِرْشَادٌ ِلأََدَبِهِ، وَ اعْتِصَامٌ بِحَبْلِهِ، وَ اسْتِزَادَهٌ فِی الْم_َعْرِفَهِ بِرَبِّهِ وَ بِعَظَمَتِهِ وَ کِبْرِیَائِه. (1)

(ما را به راه راست هدایت کن) به معنای راه جستن به تربیت الهی او، چنگ زدن به رشته استوار الهی، طلب فزونی معرفت پروردگار و عظمت و بزرگی اوست.

پس مؤمنان در هر درجهای از ایمان و معرفت باشند، همیشه از خداوند متعال، فزونی معرفت و ادب حضور در محضرش را طلب میکنند.

بدین ترتیب، روشن شد که امر معرفت در هر درجه و مرتبهای که باشد، فعل خداوند است؛ با این تفاوت که در مرتبه اوّل هیچگونه لزوم و تعهّدی به خداوند متعال نیست؛ ولی در مراتب بعد، اگر بنده تسلیم شد و شکر نعمت معرفت را به جا آورد، خداوند تعالی درجه او را میافزاید؛ چون به بندگانش وعده داده است که اگر تسلیم شوید، به معرفتتان افزوده خواهد شد.

6. خلاصه درس سیزدهم

Ë پایین ترین درجه «ضَلال» (=گم بودگی) آن است که معرفتی از سوی خدای تعالی به انسان نرسد.

Ë برای کسب هر عملی، معرفت لازم است. اگر عمل همراه معرفت نباشد، انتساب آن به کسی که عمل از او صادر شده است، مشکل خواهد بود.

Ë همه معارف از ناحیه خدا اعطا می شود و خدای متعال برای برخی از معرفت ها، اسباب و آلاتی قرار داده است.

Ë نور علم و عقل عطای پروردگار است؛ بنابراین، معرفت نیز عطای پروردگار خواهد بود.