توحید و اسماء و صفات صفحه 192

فعل خدای تعالی است؛ پس در این حدیث، امام (علیه السلام) چگونه آن را از اعمال بندگان شمرده است؟

در جواب میگوییم: انفعال انسان در مقابل فعل الهی، امری اختیاری است که به خود انسان برمیگردد. از اینرو، توحید از افعال بندگان شمرده میشود. و معنای توحید بندگان نسبت به خدا، این است که بندگان در مقابل تعریف الهی منفعل شوند تا در زمره عارفان و گروه موحّدان در آیند. امّا خود توحید، فعل خداست؛ همانطور که معرّفی او خود را به بندگان نیز فعل اوست.

همچنین آن حضرت (علیه السلام) میفرماید :

لَوْ یَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِی فَضْلِ مَعْرِفَهِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ، مَا مَدُّوا أَعْیُنَهُمْ إِلَی مَا مَتَّعَ اللَّهُ بِهِ الأعْدَاءَ مِنْ زَهْرَهِ الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَ نَعِیمِهَا، وَ کَانَتْ دُنْیَاهُمْ أَقَلَّ عِنْدَهُمْ مِمَّا یَطَئُونَهُ بِأَرْجُلِهِم. (1)

اگر مردمان فضیلت معرفت خدا را میدانستند، گردنهای خویش را به سوی آنچه خدای متعال از لذّتها و نعمتهای دنیا به دشمنانش داده است، دراز نمیکردند؛ و دنیای آنان در نظرشان، کمتر از چیزهایی میشد که در زیر پایشان قرار میدهند.

از امام سجّاد (علیه السلام) پرسیدند:

أَیُّ الاعْمَالِ أَفْضَلُ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ؟ فَقَالَ: «مَا مِنْ عَمَلٍ بَعْدَ مَعْرِفَهِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ مَعْرِفَهِ رَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) أَفْضَلَ مِنْ بُغْضِ الدُّنْیَا.» (2)

بهترین اعمال نزد خداوند عزّوجلّ چیست؟

فرمود: «هیچ عملی بعد از معرفت خداوند عزّوجلّ و معرفت رسولش (صلی الله علیه و آله) بهتر از بغض دنیا نیست.»

از امام رضا (علیه السلام) نقل شده است: