توحید و اسماء و صفات صفحه 250

عاصم بن حمید میگوید: از امام صادق (علیه السلام) پرسیدم:

لَمْ یَزَلِ اللَّهُ مُرِیداً؟ فَقَالَ إِنَّ الْمُرِیدَ لَا یَکُونُ إِلَّا لِمُرَادٍ مَعَهُ. بَلْ لَمْ یَزَلْ عَالِماً قَادِراً ثُمَّ أَرَادَ. (1)

آیا خدا از ازل مرید بود؟ حضرتش فرمود: مرید، مرادی همراه دارد؛ لیکن خدا از ازل عالم و قادر بود، سپس اراده کرد.

و نیز امام صادق (علیه السلام) فرمود:

الْم_َشِیَّهُ مُحْدَثَهٌ. (2)

مشیّت حادث است.

امام رضا (علیه السلام) به سلیمان مروزی درباره اراده فرمود:

هِیَ مُحْدَثَ_هٌ. یَ_ا سُلَیَْمانُ، فَإِنَّ الشَّیْءَ إِذَا لَمْ یَکُنْ أَزَلِیّاً کَانَ مُحْدَثا... ثُمَّ قَالَ الرضا (علیه السلام) : یَا سُلَیَْمانُ، أَ لَا تُخْبِرُنِی عَنِ الْإِرَادَهِ فِعْلٌ هِیَ أَمْ غَیْرُ فِعْلٍ؟ قَالَ: بَلَی هِیَ فِعْلٌ. قَالَ: فَهِیَ مُحْدَثَهٌ لِأَنَّ الْفِعْلَ کُلَّهُ مُحْدَث. (3)

اراده حادث است. ای سلیمان، اگر چیزی ازلی نشد حادث است... سپس امام رضا (علیه السلام) فرمود: ای سلیمان، به من بگو: اراده فعل است یا غیر فعل؟ گفت: اراده فعل است. فرمود: پس اراده حادث است. زیرا همه افعال حادثاند.

و امام صادق (علیه السلام) فرمود:

کَانَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَا مُتَکَلِّمٌ وَ لَا مُرِیدٌ وَ لَا مُتَحَرِّکٌ وَ لَا فَاعِلٌ. جَلَّ وَ عَزَّ رَبُّنَا فَجَمِیعُ هَذِهِ الصِّفَاتِ مُحْدَثَهٌ عِنْدَ حُدُوثِ الْفِعْلِ مِنْه. (4)

1- . توحید صدوق / 146؛ بحارالانوار 4 / 144.
2- . توحید صدوق / 147؛ بحارالانوار 5 / 122.
3- . توحید صدوق / 444؛ بحارالانوار 10 / 330.
4- . توحید صدوق / 226؛ بحارالانوار 5 / 30.