توحید و اسماء و صفات صفحه 35

واحد به چه معناست؟ فرمود: واحد آن است که همه زبانها در توحید او اتّفاق دارند؛ همانسان که خدای متعال میفرماید: «اگر از آنان بپرسی خالق آسمانها و زمین کیست؟ میگویند: خدا.»

در حدیثی نظیر این روایت، از امام جواد (علیه السلام) در معنای واحد آمده است:

الْ مُجْتَمَعُ عَلَیْهِ بِجَمِیعِ الْأَلْسُنِ بِالْوَحْدَانِیَّهِ. (1)

واحد یعنی آن که همه زبانها در وحدانیّت او همداستاناند.

د) این احادیث که در تفسیر آیات شریفه وارد شده، به صراحت، فطری بودن توحید خداوند متعال را بیان کرده و اتّفاق همه انسانها را بر آن، با توجّه به آیات مذکور تثبیت کرده است. این اجتماع و اتّفاق همه انسانها در صورتی صحیح است که معرفت خدای تعالی و توحید و ربوبیّت و خالقیّت و الوهیّت او امری نظری و کسبی نباشد؛ زیرا نظری و کسبی بودن با اتّفاق همگان بر معرفت و توحید، سازگار و قابل جمع نیست.

2. آیه «کان الناس...»

(کانَ آلنّاسُ أُمَّهً واحِدَهً فَبَعَثَ اللّهُ آلنَّبِ_یِّینَ مُبَشِّرِینَ وَ مُنْذِرِینَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ آلکِتابَ بِالحَقِّ لِ_یَحْکُمَ بَیْنَ آلنّاسِ فِ_یما آخْتَلَفُوا فِ_یهِ وَ ما آخْتَلَفَ فِ_یهِ إِلّا الَّذِینَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ آلبَیِّناتُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ فَهَدَی آللّهُ آلَّذِینَ آمَنُوا لِما آخْتَلَفُوا فِ_یهِ مِنَ آلحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللّهُ یَهْدِی مَنْ یَشاءُ إِلی صِراطٍ مُسْتَقِ_یمٍ). (2)

مردم امّتی واحد بودند. پس خداوند، پیامبران را نویدآور و بیمدهنده برانگیخت و با آنان کتاب را به حق، فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه با هم اختلاف داشتند، داوری کند. و در آن اختلاف نکردند، مگر همان کسان که