توحید و اسماء و صفات صفحه 37

بسبب البغی والتحاسد و التنازع فی طلب الدنیا. (1)

مردم امّت واحد بر حق بودند، سپس اختلاف کردند. و منشأ اختلافشان ظلم و حسد و درگیری برای دنیا بود.

در همه تفاسیر، سخن از این است که سبب و منشأ بعثت پیامبران، وجود اختلاف در میان امّت بوده است؛ نه اتّحاد و وحدت. (2) این معنا شاید، از نظر

بینش اجتماعی بشر امری درست و نیکو باشد؛ ولی بحث در این است که آیا مراد خداوند متعال از آیه شریفه هم همین مطلب است؟ مسلّماً این معنا خلاف ظهور آیه، بلکه خلاف صراحت آیه شریفه است. چون آیه شریفه به روشنی دلالت دارد که انگیزه بعثت وحدت امّت بوده است.

ب) مرحوم آیت الله ملکی میانجی آیه شریفه را_ با توجّه به روایاتی که در تفسیر آن وارد شده است_ به گونهای دیگری معنا میکند و میفرماید :

إنّ الموجب و السبب لبعث الأنبیاء و الرسل لیس هو اختلاف الناس؛ بل بعث الأنبیاء إنّما هو لوضع التکالیف و العبادات و سوقهم إلی المعاد و تربیتهم و تزکیتهم و إیصالهم و هدایتهم إلی أعلی مدارج الکمالات و أن یستأهلهم لقرب الحقّ تعالی، و لیحکموا بینهم لو اختلفوا فی الحقائق و لیضعوا قوانین عامّه، کی یرجعوا إلیها عند التخاصم و التنازع. (3)

موجب و سبب بعثت پیامبران و رسولان، اختلاف مردم نیست؛ بلکه بعثت پیامبران برای وضع تکالیف و عبادات، راهنمایی آنها به معاد، تربیت و تزکیه و هدایت، رساندن آنها به بالاترین مدارج کمالات، شایسته نمودن آنها برای تقرّب به خداوند سبحانه؛ برای داوری میان آنها در موارد اختلاف در حقایق و برای وضع قوانین عمومی و حلّ خصومات و منازعات میان آنها بوده است.

1- . التفسیر الکبیر / 10.
2- . ر ک: المیزان 2/ 130 و تفسیر نمونه 2 / 94 _ 95.
3- . مناهج البیان 2 / 184.