توحید و اسماء و صفات صفحه 40

آمدن از غفلت و فراموشی یا یادآوری معرفت خداوند متعال _ که همه انسانها بر آن مفطور شدهاند _ نیز فعل خداست. امّا فعل خدا با دعوت و تذکار پیامبران تحقّق مییابد البتّه باید دانست که دعوت و تعلیم ایشان معرفتبخش نیست، بلکه این سنّت الاهی است که اعطای معرفت خود را به تذکار فرستادگان خویش مشروط کردهاست.

3. آیه «فذکّر إنّما أنت مذکّر»

(أَفَلا یَنْظُرُونَ إِلَی آلإِبِلِ کَیْفَ خُلِقَتْ* وَإِلَی آلسَّماءِ کَیْفَ رُفِعَتْ* وَإِلَی الجِبالِ کَیْفَ نُصِ_بَتْ* وَإِلَی آلأَرْضِ کَیْفَ سُطِحَتْ* فَذَکِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَکِّرٌ* لَسْتَ عَلَیْهِمْ بِمُسَیْطِرٍ) (1)

آیا به شتر نگاه نمیکنند که چگونه آفریده شده و به آسمان که چگونه بلند گردیده و به کوهها که چگونه میخکوب شده و به زمین که چگونه گسترده شده است؟ پس یادآوری کن، که همانا تو یادآوری کنندهای و بر آنان مسلّط نیستی.

(هُوَ آلَّذِی یُرِیکُمْ آیاتِهِ وَ یُنَزِّلُ لَکُمْ مِنَ السَّماءِ رِزْقآ وَ ما یَتَذَکَّرُ إِلّا مَنْ یُنِ_یبُ) (2)

اوست که آیات خویش را نشانتان میدهد و برای شما از آسمان روزی فرو میفرستد. و متذکّر نمیشود، جز کسی که به سوی خدا باز گردد.

نکات

الف) ذکر در لغت، خلاف نسیان را گویند. نسیان، فراموشی بعد از ذکر است و تذکّر، ذکر بعد از فراموشی است. در لسان العرب آمده است :

الذکر: الحفظ للشیء... و الذّکر و الذّکری بالکسر نقیض النسیان... و