توحید و اسماء و صفات صفحه 62

مِثْلَهُ قَطُّ.(1)

در عهد سلیمان، خشک سالی سختی پدید آمد. مردم به حضرت سلیمان شکایت بردند و از او خواستند برایشان طلب باران کند. وی فرمود: بعد از نماز صبح برای طلب باران می رویم. آن گاه که نماز صبح را خواند، با مردم به راه افتاد. در راه، به مورچه ای بر خورد که دست های خویش را به آسمان بلند کرده و قدم هایش را بر زمین نهاده بود و می گفت: «خداوندا، ما خلقی از خلایق تو هستیم و پیوسته به روزی تو نیازمندیم؛ ما را به گناهان فرزندان آدم هلاک مکن.»

حضرت سلیمان فرمود: «باز گردید که به طلب باران دیگران، برایتان باران رسید.» و در آن سال، بارانی بر آنان بارید که تا پیش از آن، سابقه نداشت.

این احادیث شریف نیز دلالت دارند که چارپایان و حیوانات، همه، خدای خویش را می شناسند و در سختی ها و شدائد، دست نیاز به سوی او دراز می کنند و او را می خوانند. البتّه بدیهی است که چون این معرفت فعل خداست و فعل خدا هم کیفیّت ندارد، معقول به عقل انسانی نمی شود. بنابراین، حقیقت معرفت خدا قابل تجزیه و تحلیل عقلی نیست و در این امر فرقی بین انسان و سایر موجودات نیست؛ یعنی همان طور که انسان نمی تواند معرفت خویش را نسبت به خداوند متعال مورد تجزیه و تحلیل عقلی قرار دهد، در مورد معرفت حیوانات نسبت به خدایشان نیز همین گونه است؛ بلکه در مورد معرفت آن ها دشوارتر است؛ چون انسان معمولاً نمی تواند با آن ها گفت و شنود کند تا از وجدان مشترک همدیگر آگاه شوند. همین امر باعث شده تا آنان که می خواهند همه چیز را با قوای ادراکی خویش درک کنند، در مورد معرفت داشتن و تسبیح حیوانات نسبت به خدای خویش و نیز مکلّف و مختار بودن آن ها، دچار مشکل شوند و دست به تأویل آیات قرآن و روایات صریح معصومان (علیهم السلام) بزنند و آیات و روایات را از مسیر حقیقی شان خارج و آن ها را در حدّ فهم خود معنا و تفسیر کنند. این در حالی است که قرآن کریم به صراحت، وقتی تسبیح موجودات را مطرح می کند، به دنبالش می فرماید :