توحید و اسماء و صفات صفحه 90

چنان که گذشت، اثبات این که عالمی پیش از دنیا بوده و این که وجود انسان ها قبل از عالم دنیا سابقه دارد، خارج از محدوده ادراک عقل بشری است و راهی جز نقل از متون دینی برای اثبات این عوالم وجود ندارد. خوشبختانه ادلّه و شواهد فراوانی هم در قرآن و هم در روایات، در مورد عالم ذرّ وجود دارد که جای هیچ گونه انکار و تأویل برای کسی باقی نمی گذارد.

1. ارتباط عالم ذرّ و ارواح

پیش از این، بیان شد که خداوند متعال ارواح همه انسان ها را دو هزارسال پیش از بدن هایشان خلق نمود و نیز معلوم گردید که خلقت ارواح تدریجی نبوده، بلکه خداوند متعال همه آن ها را یک باره خلق کرده و همه را در محلّی گرد آورده و از آن ها پیمان گرفته است.

حال با توجّه به این که در روایات تصریح شده که فاصله میان خلقت ارواح و ابدان دو هزار سال بوده است، معلوم می شود که بدن ها هم خلقت دفعی داشته اند. روشن است که این خلقت برای بدن ها پیش از این دنیا صورت گرفته است. زیرا اوّلاً خلقت بدن ها در این دنیا تدریجی است. و ثانیاً دو هزار سال با آن تطبیق نمی کند. پس چاره ای نیست جز این که بدن ها هم در عالمی غیر از عالم دنیا خلق شده باشند. در متون دینی ما از آن عالم به عالم ذرّ یا عالم عهد و میثاق یا عالم الست تعبیرشده است.

2. حکمت قرار دادن ارواح در ابدان

در حدیثی از امام صادق (علیه السلام) بیان شده است که ارواح پیش از آن که در بدن ها قرار گیرند، در ملکوت اعلی و محلّی ارجمند جای داشتند و این امر موجب شده بود که بیشتر آن ها به تکبّر و برتری جویی گرفتار آیند؛ تا به حدّی که نزدیک بود ادّعای ربوبیّت کنند. خداوند متعال به لطف و مرحمت خویش، آنان را با بدن ها پیوند داد تا چنین اتّفاقی برای آنان نیفتد.