توحید و اسماء و صفات صفحه 97

این تأویل و توجیه نیز با اصول و مبانی روایات اهل بیت (علیهم السلام) سازگاری ندارد؛ بلکه با اساس معارف دینی ناسازگاری آشکار دارد. افزون بر این که تأویل و توجیه در صورتی صحیح است که ظاهر کلام الهی و روایات معصومان (علیهم السلام) مشکل عقلی صریح داشته و مخالف اصول و محکمات دینی باشد. در صورتی که ظاهر آیه کریمه و وجود عالم ذرّ به صورتی که در روایات معصومان (علیهم السلام) بیان شده، نه با دریافت های عقلی و وجدانی منافات صریح و روشن دارد و نه با اصول محکمات دینی مخالفتی؛ پس چاره ای جز تسلیم در مقابل آن ها واکتفا به همان اندازه که در متون دینی درباره آن ها آمده است، وجود ندارد. مرحوم سیّد جزائری با استفاده از بیان و توضیحات روایی اهل بیت (علیهم السلام) آیه را به همان معنای ظاهری خود تفسیر کرده نوشته است :

بیشتر مفسّران آیه ذرّ را این گونه معنی می کنند که خداوند متعال ذرّیّه حضرت آدم (علیه السلام) را از صلب او مانند ذرّه هایی بیرون آورد و همه آن ها را بر حضرت آدم عرضه داشت و فرمود: همانا من از ذرّیّه تو پیمان می گیرم که مرا بپرستند و بر من شریکی قائل نشوند و به عهده من است روزی آن ها. سپس فرمود: «آیا من خداوندتان نیستم؟ گفتند: چرا، شهادت می دهیم» که تو خداوند ما هستی. پس به فرشتگان گفت: گواه باشید. آنان گفتند: ما شاهد هستیم...

سپس آنان را به صلب حض_رت آدم ب_رگرداند. و همه در آن جا محبوس اند تا در وقتی که معیّن شده است، خارج شوند.(1)

آیه الله جهرمی شریعتمداری درباره عدم ذکر اخراج ذرّیّه از پشت آدم : در آیه می فرماید :

خدای تعالی اوّل، ذرّیّه حضرت آدم را از پشت او خارج کرد، سپس از پشت ذرّیّه او ذرّیّه آن ها را. و معنای ذرّیّه اختصاص به آن چه در دنیا متولّد می شود، ندارد. ولی در آیه شریفه، از اخراج ذرّیّه حضرت آدم سخنی به میان نیامده است و در نصوص هم به ترتیب مذکور اشاره نشده است. و این