حرفهایی را که پیغمبران در قرن ها میگفته اند و مردم نمی فهمیدند بزبان میآورد. اما در انجام عملش انحراف هست بنابراین فهم انسان امروز بجایی رسیده است که اگر بخواهد، خودش را بتواند براساس تربیت های مذهبی گذشته اداره کند و سعادتمند نماید. پیغمبران هم نمی توانند اگر خود بشر نخواهد کاری کنند. پیغمبران میتوانند اندیشه را چنان هدایت کنند که انسان بتواند صلاح و فساد خودش را تشخیص دهد(1) پیغمبر اسلام میگوید که از حالا به بعد تربیت شده ای و شعورت تا حدی که بتواند صلح و سازش و سعادت و تکامل و آسایش برقرار کند، رسیده است. تو میتوانی و میفهمی، یعنی اندیشه ات بمرحله ای از تکامل رسیده که احتیاج ندارد باز هم وحی دست تو را بگیرد و پا بپا ببرد. از این پس، عقل جای وحی را میگیرد، البته عقلی که با وحی در طول قرون پیش تربیت یافته و بالغ شده است.
آقای دکتر من مخالفم،
لازم نیست شما موافق باشید بلکه، فقط بفهمید که من چه میخواهم بگویم!! کافیست. زیرا در این جا، نه سخن از دفاع اسلام است و نه رد اسلام. سخن از شناخت اسلام است.
14- توحید
اصولی را که فرید و جدی بدان اشاره کرده است نمیتوان از هر جهت کامل دانست چه، اگر در این باره با دقت بیشتری تحقیق گردد میتوان به اصول دیگری نیز پی برد که احتمالاً از آنچه تاکنون بدان اشاره شده است کم ارج تر نیست ولیف چون هدف اساسی مادر اینجا شناخت کامل و جامع اسلام نیست بلکه، مقصود شناخت اجمالی آنست برای آنکه مقدمه ای باشد بر تاریخ اسلام و بخصوص تاریخ ایران پس از اسلام و ما را در فهم روح ایران اسلامی کمک کند، ازین نظر مجالی برای استقراء کامل نیست ولی، آنچه در اینجا از قلم افتاده و عماد اسلام و به تعبیر امروز، لبه ی تیز نهضت اسلامی، در جنگ افکار و عقایدی که برانگیخت، بشمار میآید عبارتست از «توحید» که