فراتر از عرفان : خداشناسی فلسفی و عرفانی از نگاه وحی و عرفان صفحه 134

وجود آن نیست.(1)

نقد و اشکال:

اشکال اول) حقیقتی که دارای مراتب باشد _ به گونه ای که هر مرتبه ای از آن که فرض شود مرتبه ای فراتر از آن قابل تصور باشد _ سلسله ای عددی بوده و نامتناهی لا یقفی (غیر ایستا) نامیده می شود. چنین حقیقتی محال است به وجود مرتبه ای منتهی شود که نامتناهی حقیقی (با صرف نظر از محالیت ذاتی وجود نامتناهی حقیقی) باشد، تا اینکه ممکن باشد نام آن را واجب الوجود یا غیر آن بگذاریم، لذا وجودِ موضوعِ واجب الوجودِ فلسفی ذاتا محال است، و برهان ایشان ثبوتا باطل می باشد. فلسفه خود می پذیرد که:

إنّ العدد لیس بمتناه، و معناه أنّه لا یوجد مرتبه من العدد إلّا ویمکن فرض ما یزید علیها، وکذا فرض ما یزید علی الزائد، ولا تقف السلسله حتّی تنقطع بانقطاع الاعتبار، ویسمّی غیر المتناهی اللایقفی، ولا یوجد من السلسله دائماً بالفعل إلّا مقدار متناه و ما یزید علیه فهو فی القوّه. وأمّا ذهاب السلسله بالفعل إلی غیر النهایه علی نحو العدول دون السلب التحصیلیّ فغیر معقول.(2)

همانا عدد پایان ندارد، و معنای این سخن این است که هیچ مرتبه ای از