فراتر از عرفان : خداشناسی فلسفی و عرفانی از نگاه وحی و عرفان صفحه 289

عقلی به ازای مفهوم وجود است، و از حیث حقیقت عینی، به ازای مفهوم ماهیت؛ به عبارت دیگر همان واقعیت عینی که قطعا مصداق و ما به ازای مفهوم ماهوی است واقعا متصف به وصف عقلی وجود هم می باشد، و اصلا تقابلی که شما درست کرده اید که "یا این و یا آن"، بی اساس و موهوم است.

مضافا گفتیم که بحث شما، هیچ ربطی به بحث اصالت وجود فلسفی ندارد، و آن چه گفته اید هیچ فایده ای هم بر آن بار نمی شود، و نزاعی کاملا لفظی و مهمل است.

بحث شما در حقیقت، نزاع در حقیقت یا مجاز بودن اطلاق وجود یا ماهیت در استعمال است که جای بحث آن کتب لغت است؛ در حالی که بحث اعتقادی آن بسیار مهم و ملاک و پایه و اساس اثبات یا انکار توحید است.

و می نویسد:

آیا واقعیت عینی همان است که مفاهیم ماهوی از آن حکایت می کنند، یا اینکه ماهیات تنها نمایانگر حدود و قالب های واقعیت های خارجی هستند و آنچه حکایت از ذات واقعیت و محتوای قالب های مفهومی آنها می کند، مفهوم وجود است که عنوانی برای خود واقعیت به شمار می رود و ذهن به وسیله آن، متوجه ذات واقعیت می گردد.(1)

گوییم:

بدون شک حکایت ونمایانگری _ که همان معنا داری الفاظ مستعمل، در مقابل الفاظ مهمل است _ شأن همه مفاهیم است، چه مفهوم وجود باشد و چه مفهوم ماهیت، قطعا مفهوم وجود حکایت از ذات واقعیت و محتوای قالب های مفهومی آن ها نمی کند، و اصلا