فراتر از عرفان : خداشناسی فلسفی و عرفانی از نگاه وحی و عرفان صفحه 522

فصل دوم: سوفسطائی گری و کشف و شهود

اتباع میرزای اصفهانی تنها راه واقعی معرفت را جدا شدن از تفکّر و تعقّل می دانند، بلکه واقعیت را فقط شهود نفسی خود می دانند و نام این شیوه نادرست را هم حجیت ذاتی عقل! و شناخت عقل به عقل، و شناخت وجود به وجود، و معرفت خدا به خدا می گذارند:

تمامی معقولات بدیهی و ضروری، ظلمت است، و کشف کردن حقیقت های نوری یا ظلمانی با آنها عین باطل می باشد. و طلب معرفت از این راه، عین گمراهی و ضلالت آشکار است، چرا که آن کج راهه و روش دیوانگان است.(1) تصورات و تصدیقات هیچ نتیجه ای ندارند جز یقین، و هیچ امانی هم از خطای یقین در کار نیست.(2)

برای فهم حقیقی مطالب عالم اظله و اشباح راه منحصر در تجرید و خلع بدن و وجدان نمودن خویش است... در این حالت خودتان را وجدان می کنید و روزنهای از آن مقام اظله و اشباح را خواهید فهمید. من متغیرم پس مغیر دارم، اینها تمام صور عقلیه است. اینها وجدان خدا نیست.(3)

این راه فقط تجرید می خواهد تجرید از علایق، خلاص شدن از علایق، همه علایق را بر طرف کردن، این راهش است. بعد منتظر بودن است

1- . إنّ المعقولات الضروریّه مظلمه الذات، واستکشاف الحقائق النوریّه أو الظلمانیّه بها عین الباطل، وطلب المعرفه من هذا الطریق عین الضلال المبین، فإنّه طریق معوج، وهو سلوک المجانین. (میرزا مهدی اصفهانی، ابواب الهدی، چاپ اول، سال 1387، 294).
2- . التصورات والتصدیقات لا یفیدان إلا الیقین. ولا أمان لخطأ الیقین. (میرزا مهدی اصفهانی، ابواب الهدی، نسخه نجفی، 69).
3- . معارف الهیه، حلبی، محمود، نسخه خطی، دوره دوم، 163.