چرا نماز بخوانیم صفحه 74

این کار به عادت نشود ، راست خدا را

هنگام عبادات ، بپرهیز از عادت

هر رنج که در راه عبادت کشی ، ای فیض !

در آخرت ، آن یابد ، تبدیل به راحت (114)

اما مطلبی که توضیح آن در این جا ضروری می نماید ، اشاره ای گذرا به مراتب نماز و نمازگزار می باشد که لزوم این بحث را وجود مصادیق عینی آن در پیرامون مان آشکار می نماید . به راستی چرا نماز به رغم این همه وصف ها ، تاثیری در زندگانی بسیاری از نمازگزاران نمی گذارد ؟ مسیر زندگانی آن ها را در جهت کمال و سعادت ، تصحیح نمی نماید و به سوی خوشبختی و آرامش ، هدایتشان نمی کند ؟ حقیقت آن است که نماز را مراتب و مراحل مختلفی است که هر یک مشخصات مخصوص به خود دارد . به معنای دیگر هر نمازی مصداق تعاریف و وصف های قرآن و احادیث قرار نمی گیرد . پیامبر درباره تفاوت نمازها چنین می فرماید : دو مرد از یک امت به نماز بایستند که رکوع و سجود و ذکرشان یکی است و حال آن که میان نماز این نماز آن تفاوت از زمین نا آسمان باشد . هر کس می خواهد بداند نمازش پذیرفته شده یا خیر باید بنگرد ، اگر نماز او را از زشتی ها بازداشت ،

پس بداند که به میزان بازدارندگی (او از گناه ) نمازش پذیرفته شده است . (115)

یکی از عوامل توفیر و تفاوت نمازها ، مساءله حضور قلب است که نبودن آن را در نماز ، شاعری این گونه به تصویر می کشد :

حضور قلب من ، از من ، رمیده بود و ، نماز

به بازی عبث لفظها ، بدل شده بود

و یا آن که مرحوم فیض این گونه در این مورد می سراید :