جبر و تفویض و اختیار صفحه 48

آثار فردی و اجتماعی ایمان به خدا

دلایل پیشین با روش های مختلف وگوناگون خود ما را، با سرچشمه هستی که سازنده جهان و پدید آرنده انسان است کاملاً آشنا ساخت. و به روشنی آگاه شدیم که این نظام شگرف زاییده تصادف نابینا نیست، و تصادف کور و کر، ناتوان تر از آن است که بتواند برای نظام بسی کوچکی، طرحی بریزد، و یا آن را بسازد; تا چه رسد برای یک چنین نظام بزرگی که عقل و خرد در برابر آن مبهوت و حیران می باشد. ولی «هزار نکته باریک تر از مو این جا است» که بدانیم ایمان به خدای دانا و توانا، و اعتقاد راسخ به خدای حکیم و دادگر عامل سازنده ای است که در سرنوشت و متن زندگی ما تأثیر عظیمی دارد، و هرگز اعتقاد به خدا مانند اعتقاد به وجود «جن و فرشته» و دیگر موجودات نامرئی نیست که بود و نبود چنین ایمان و عقیده در سرنوشت ما یکسان باشد.

------------------ صفحه 108

بلکه اعتقاد به خدا با صفات یاد شده ما را ملزم می سازد که به یک رشته تکالیف و وظایفی شدیداً پای بند باشیم، تکالیفی که عقل و خرد آن را تأیید کرده و قرآن مجید نیز آن را تشریح نموده است. آثار ایمان به خدا از نظر عقل و شرع یکی و دو تا و ده تا نیست که پیرامون همه آنها به بحث و گفتگو بپردازیم بلکه آن چنان وسیع و دامنه دار است که این کتاب گنجایش بیان یک دهم آنها را ندارد و مرحوم مجلسی قسمت اعظم این آیات را در آغاز جلد پانزدهم گرد آورده است برای نمونه کافی است که شما آیاتی را که با جمله های:(یا أَیُّها الّذینَ آمَنُوا...)، (إِنَّ الّذین آمَنُوا...)، (إِنّما المؤمنون...)، (المؤمنون والمؤمنات...) وامثال این آغاز می شود، در نظر بگیرید زیرا خداوند در این نوع آیات به آثار و ویژگی های ایمان اشاره کرده و وظایف و تکالیفی را که اثر مستقیم ایمان به خدا است، بیان نموده است. تجزیه و تحلیل مجموع آنچه که قرآن در این باره یادآوری نموده است، از قدرت و توانایی یک فرد عادی بیرون می باشد و برای اخذ نتیجه باید لجنه ای که اعضاء آن کاملاً با قرآن آشنا باشند تشکیل گردد و به چنین کار خطیری قیام کند، در این موقع خواهید دید که قرآن دریای عظیمی از معارف است که هر چه روی آن کار شود شگفتی های آن به پایان نمی رسد، و از بحث و بررسی بی نیاز

------------------ صفحه 109

نمی گردد.(1) نگارنده برای این که نمونه ای از کار را نشان دهد و طرح خود را در یک شعاع کوچکی پیاده کند به تشریح قسمتی از ویژگی های ایمان که در قرآن وارد شده است پرداخته و بحث همه جانبه را برعهده لجنه یاد شده می گذارد و از خداوند بزرگ می خواهد که این طرح جامه وجود به خود بپوشد.

------------------

1 . در این مورد از نگارنده دو اثر منتشر شده است: 1. مفاهیم القرآن به زبان عربی. 2. منشور جاوید به زبان فارسی در چهارده جلد. و هر دو اثر تفسیر قرآن به صورت موضوعی است که آیات مربوط به اصول عقیدتی و اخلاقی و اجتماعی یک جا گردآوری شده سپس به کمک یکدیگر تفسیر شده اند.

------------------ صفحه 110

1- اخلاص در عمل در پرتو ایمان