جبر و تفویض و اختیار صفحه 54

وظیفه خود را به طرز صحیحی انجام می دهد، و چیزی نمی گذرد که در پرتو مراقبت که از لوازم عشق به هدف است، در اندک مدتی خیابان ها و میدان های شهر با شکوفان شدن گل ها و درخت ها جلوه خاصی پیدا می کنند و این خدمت به صورت یک عمل مثبت و پایدار درمی آید. ولی شهردارانی هم می شناسیم که آنچه برای آنها مطرح نیست، مسأله هدف و آنچه ابداً در صدد آن نیستند هدف هایی است که موجب پیدایش این پست اجتماعی شده است. روزی که بنا بود یکی از رجال سیاسی از شهر یکی از این شهرداران که در منطقه جنوب کشور قرار دارد دیدن کند، او برای تظاهر و پرده پوشی در هوای گرم، شاخه های کوچک درختان را تهیه کرد، و گل هایی را از گل فروشی ها خرید، و یک روز پیش از ورود آن شخص ساقه های بی ریشه آنها را در دل خاک فرو برد، و نقاط دیدنی شهر را با آن گل ها که پس از دو سه روزی به خشکی و زردی گرایید سبز وخرم جلوه داد، و چنین وانمود کرد که این گل ها از اصالت خاص برخوردارند و از حالت بذری در هیمن نقطه به این صورت رسیده اند، ولی چون این کار برای او جنبه هدفی نداشت و برای ریاکاری و پرده پوشی صورت گرفته بود، در اندک مدتی فانی و نابود شد و بسان هر کار بی هدف و بی اساسی رو به تباهی نهاد.

------------------ صفحه 125

نیت پاک جانشین عمل نیک می گردد

در نظام تربیتی اسلام، آن چنان به اصلاح باطن عنایت شده است که حتی نیت پاک از نظر پاداش و تقدیر، جانشین عمل می گردد، در جنگ جمل که جنگ به نفع امیرمؤمنان تمام شد یکی از افسران سپاه به آن حضرت عرض کرد: ای کاش برادرم در این نبرد حاضر بود، و پیروزی حق را بر باطل مشاهده می کرد و اجر و پاداشی از این جهان می برد. علی(علیه السلام) در پاسخ وی فرمود: اگر میل و علاقه برادرت با ما است و خواهان پیروزی حق بر باطل می باشد، بسان تو نیز اجر و پاداش خواهد برد، نه تنها برادر تو، بلکه کسانی که در صلب پدران و رحم مادران قرار دارند پس از آن که گام در صفحه گیتی نهادند، و سرگذشت مقابله حق و باطل را در روز «جمل» شنیدند و از صمیم دل خواهان پیروزی حق بر باطل شدند، بسان سایر شرکت کنندگان اجر و پاداش خواهند داشت.(1) اسلام نسبت به اصلاح ضمیر و موضوع نیت به قدری اهمیت داده که در مکتب اخلاقی اسلام باید نیت فرد با ایمان پیوسته بالاتر از عمل او باشد یعنی باید خود را از نظر تصمیم آماده اعمال بزرگ تر سازد، گرچه در مقام انجام دادن فقط به مقدار کوچکی از آن قادر می باشد.

------------------

1 . نهج البلاغه، خطبه11.

------------------ صفحه 126

وقتی از امام باقر (علیه السلام) از مفاد حدیث: «نیت فرد با ایمان، بهتر از عمل او است و نیت کافر بدتر از عمل او می باشد» پرسیدند آن حضرت این حدیث را چنین توضیح داد: نیت مرد با ایمان برای کار خیر، پیوسته بالاتر از عملی است که انجام می دهد، و اگر امکانات اجازه دهد او بیش از آنچه اکنون کار می کند، خدمت می نماید چنان که نیت و تصمیم افراد بی خبر از خدا، همیشه بیش از آن مقدار است که انجام می دهند و اگر امکانات بیشتری داشته باشند بر حجم جنایات خود می افزایند.

------------------ صفحه 127