جبر و تفویض و اختیار صفحه 63

5- احساس مسئولیت

5- احساس مسئولیت

در پرتو ایمان(1)

در جهان آفرینش ، هر موجودی برای خود وظیفه مخصوصی دارد که به طور فطری و غریزی و یا به طرز طبیعی آن را انجام می دهد، و از عهده مسئولیت و کاری که بر دوش آن نهاده شده است به خوبی برمی آید. یک نگاه ساده به جهان طبیعت این مطلب را به طور روشن ثابت

------------------

1 . محور سخن در این بحث، آیه مبارکه یاد شده در زیر است: (وَإِذْ قالَتْ أُمَّة مِنْهُمْ لَمْ تعظُونَ قَوماً اللّه مُهلِکُمْ أَوْ مُعذّبهم عَذاباً شَدیداً *قالُوا مَعْذِرَةً إلی رَبّکُمْ وَلَعلَّهُمْ یَتَّقُون).(اعراف/164) «آنگاه که گروهی از ایشان گفتند: برای چه قومی را که خدا هلاک کننده آنهاست یا آنان را به عذابی سخت گرفتار خواهند کرد، پند می دهید؟ ـ در پاسخ ـ گفتند: تا عذری در پیشگاه خدایتان باشد و شاید آنان دوری جویند».

------------------ صفحه 150

می نماید. مثلاً هر روز خورشید مقادیر زیادی نور و حرارت برای پرورش جانداران و پایداری حیات و زندگی در کره خاک، روانه زمین می نماید. زمین با گردش وضعی خود، زمان را به دو صورت مختلف درآورده شب و روز و تاریکی و روشنی را که یکی از شرایط استقرار حیات است پدید می آورد، این کره گردان با محور متمایل خود در هر ثانیه با سرعت 18مایل به دور آفتاب می چرخد و فصول چهارگانه ای که اساس استقرار حیات در آن است پدید می آیند. در ساختمان یک گیاه صدها مسئولیت ووظیفه وجود دارد و هر کدام از ریشه و ساقه و شاخه و برگ و گل... وظیفه خود را انجام می دهند. مثلاً بوته شبدر ماشینی است به تمام معنی شگفت آور و حیرت انگیز که دائماً رشد می کند. تاکنون بشر این همه ماشین آلات شگرف ساخته، ولی هرگز آن ماشین ها با این گیاه نمی توانند برابری کنند، زیرا این گیاه هر روز هزاران فعل و انفعال فیزیکی و شیمیایی انجام می دهد، و آنچه که دستگاه آفرینش از خلقت آن انتظار دارد به طرز جالبی تحویل می دهد. در میان تمام موجودات جهان بدن خود ما، و در میان اعضاء زیاد آن دو عضو حساس را مورد بررسی قرار دهیم و پس از دقت بر

------------------ صفحه 151

وظیفه شناسی هر دو تحسین بگوییم. قلب ما مانند موتور خودکار در خواب و بیداری مشغول حرکت است، و در هر دقیقه تقریباً70 مرتبه باز و بسته می شود، و این عمل خون صاف و اکسیژن دار را که حامل مواد غذایی است به آخرین نقطه بدن رسانیده و در مقابل آن خون کثیف و کبود رنگ «وریدها» را به سوی خود جذب نموده، آن را برای تصفیه به ریه ها می فرستد و پس از تصفیه کامل با آغوش باز آن را به خود می پذیرد. دستگاه گوارش ما بزرگ ترین آزمایشگاه جهان می باشد، این آزمایشگاه عجیب از هنگام طفولیت انسان تا حدود سن پنجاه سالگی مرتکب هیچ خبط و اشتباهی نمی شود، در حالی که به وسیله مواد و مصالحی که به این آزمایشگاه می رسد، متجاوز از یک میلیون نوع ذرات مختلف، تهیه می شود. بنابراین موادی که در این آزمایشگاه شیمیایی تجزیه و ترکیب و تهیه می شود، بیش از موادی است که آزمایشگاه مصنوع دست بشر، می تواند تهیه نماید. شبکه ارتباطات و طریقه حمل و رساندن این مواد به سلول ها به قدری جامع و مرتب است که تا به حال هیچ طریقه و سیستم حملی و نقلی شبیه آن دیده نشده است.(1) اینها نمونه هایی از پدیده های طبیعی است که از فطرت و غریزه و

------------------