جبر و تفویض و اختیار صفحه 69

و زبان مردمند، دولت که زاییده اکثریت مجلس سنا و شوری است نقشی جز فرمانبرداری و اجرای رأی نمایندگان ملت ندارد. بنابراین ملت می تواند در تمام شئون کشور نظارت بنماید زیرا سرچشمه قدرت و علت پیدایش و تشکیل سازمان های دولتی، ملت است و هر موقع هر نوع انحرافی را در سازمان های اداری و تشکیلات کشوری مشاهده کرد می تواند فوراً انتقاد کند و نظر بدهد و به میزان انحراف، لحن انتقاد خود را شدیدتر سازد زیرا مبدأ نیرو او است، و تمام قدرتمندان در پرتو قدرت او قدرتمند گشته اند. این همان نظارت ملی است که جهان متمدن آن را به صورت عالی ترین اصل پذیرفته و اسلام چهارده قرن پیش آن را پایه گذاری نموده و لقمان حکیم نیز به آن اشاره فرموده است. مسأله نظارت ملّی که همان وظیفه «امر به معروف» و «نهی از منکر» است یکی از اصول محکم و حیات بخش مسلمانان است که متأسفانه کم تر به ارزش آن توجه می شود. و گاهی آن را مخالف آزادی می دانند، در حالی که یک وظیفه ملی و دینی است که از گسترش مفاسد جلوگیری می کند. برای این که از اهمیت این اصل، آگاه شوید، توجه شما را به خبر زیر که اخیراً رخ داده است جلب می کنیم: «مایکل کوک»، محقق نام آور آمریکایی هشت سال پیش با

------------------ صفحه 165

نگارش کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اسلام»، دقیق ترین اثر اسلام شناسی غرب را به دست داد. به گزارش خبرنگار «بازتاب» این نویسنده برجسته برای نگارش کتاب مذکور، به واکاوی دقیق اصول فقهی و حقوق اسلامی پرداخته و به منابع اصلی اسلامی رجوع کرده است. به تازگی ترجمه فارسی این اثر منتشر شده است، امّا آنچه جالب توجه است، جرقه خلق این اثر مهم توسط «مایکل کوک» است. به گزارش سایت کتابخانه تاریخ اسلام و ایران، کتاب مفصل و مستند «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی» در دو مجلد به بازار کتاب آمد. نویسنده این اثر، «مایکل کوک» است که در حوزه تحقیق و پژوهش در اسلام و حوزه تمدن اسلامی، شهرتی بسزا دارد و یک بار هم جایزه سال بهترین آثار در زمینه علوم انسانی را در آمریکا نصیب خویش کرده است. در حال حاضر، مایکل کوک استاد دانشگاه «پرینستون» در آمریکاست و تاکنون چندین کتاب و ده ها مقاله در حوزه های مختلف اسلام شناسی تألیف کرده است. برخی از این مقالات به فارسی نیز درآمده است. کتاب امر به معروف و نهی از منکر با عنوان انگلیسی« The opppnents of the writing of traditons in early Islam» که در سال 1997 چاپ شده است، در نوع خود بزرگ ترین اثر فقهی ـ

------------------ صفحه 166

تاریخی است که تاکنون یک شرق شناس در یک موضوع فقهی مشخص نگاشته و با تتبعی گسترده این مبحث را از دیدگاه مذاهب و گرایش های مختلف اسلامی و بر اساس متون شناخته شده مورد بررسی قرار داده است. داستان نگارش این اثر و انگیزه مؤلف در این باره، در آغاز آن مقدمه آمده است. این داستان چنان است که در شامگاه روز پنجشنبه22 سپتامبر 1988 در ایستگاه قطار شهری شیکاگو در حضور جمعی از مردم، زنی مورد تجاوز قرار می گیرد. یکشنبه بعد از آن روز «نیویورک تایمز» خبر آن را از قول پلیس به چاپ رساند. نکته مهم در گزارش پلیس آن بود که به جز یک نفر آن هم پس از تمام شدن ماجرا، هیچ کس برای کمک به قربانی از جای خود حرکت نکرد و این به رغم آن بود که این تجاوز در ساعت های پر رفت و آمد روز انجام شد. فریاد زن هم بی پاسخ ماند. اندکی بعد کار آگاه مارتین گفت: چندین نفر به آن صحنه می نگریستند و زن از آنها کمک خواست، امّا هچ کس به او پاسخی نداد. جالب آن که تجاوزگر به قربانی خود در همان حال، دستور می دهد که لبخند هم بزند و او هم به اجبار چنین می کند. در این میان از جمع حاضرین تنها یک نفر پس از فریادهای مکرر زن که مورد تجاوز قرار گرفته به خیابان می رود، جلوی ماشین پلیس را می گیرد و از آنان می خواهد تا برای دستگیری آن شخص اقدام

------------------ صفحه 167

کنند. از این سرگذشت می توان به اهمیت مسأله امر به معروف و نهی از منکر توجه نمود که چه نقشی در اصلاح جامعه دارد و این نویسنده غربی پس از مشاهده این بی تفاوتی بر آن شده است که کتابی درباره امر به معروف و نهی از منکر از دید اسلام بنویسد . ناشر ترجمه آن بنیاد پژوهش های اسلامی وابسته به آستان قدس است که آن را در دو مجلد در مهرماه 1384عرضه کرده است.

------------------ صفحه 168

6- انضباط و نظم پذیری

6- انضباط و نظم پذیری(1)