ترجمه و شرح خطبه‌ی توحیدیه صفحه 104

توضیح:

در این شش جمله برای جملات گذشته در ارتباط با زمانی نبودن وابسته نبودن به چیز دیگر، استدلال می‌شود:

1 - إِنَّمَا تَحُدُّ الْأَدَوَاتُ: ادات خود استقلالی نداشته و وسیله جریان پیدا کردن أمر دیگری است.

پس ادات همیشه محتاج و در تحت حکومت و نفوذ و قدرت کسی است که آن را به کار انداخته و به وسیله آن عمل خود را انجام می‌دهد.

و کسی هم که با ادات کار می‌کند و آن عملی هم که نیازمند به بودن ادوات است، مانند خود ادات استقلال به ذات خود نداشته و محتاج و محدود و فقیر خواهد بود.

و در نتیجه معلوم می‌شود که ادات بودن خود محدود بودن است و محدودیت آن از خود او و به خاطر همان آلت بودن است که باید در تحت قدرت و اختیار دیگری قرار گرفته و آلت دست او باشد.

و ادات، معنی عمومی دارد و هر چیزی نسبت به خود و مربوط به فعالیت و جریان کار خود نیازمند به ادواتی می‌شود و از مصادیق ادات، حروفی است که وسائل در مقام ارتباط دو کلمه و برای انتساب آنها واقع می‌شوند.

2 - وَ تُشِیرُ الْآلَةُ: هر آلتی مناسب وجود و عمل خود به یک رقم آلات و ادواتی نیازمند می‌شود و از خصوصیات هر آلتی می‌توانیم خصوصیات وجودی موارد استعمال آن را تشخیص بدهیم که از قبیل وجود کتبی است یا لفظی یا مادی خارجی، یا جسمانی لطیف، یا روحانی.

پس استعمال هر آلتی در هر موردی باشد، کشف می‌کند از متناسب و هم نسخ بودن آن مورد با این آلت و همچنین خصوصیت در هر موضوعی کشف