ترجمه و شرح خطبه‌ی توحیدیه صفحه 94

که در مقابل هر کدام و در میان آنان پرده‌هایی آویزان شده است که، مانع از دیدن یکدیگر هستند: اشعار می‌دارد به نداشتن حجاب و نبودن حائل برای خداوند متعال توانا و دانا و بصیری که وجود و نور و احاطه و نیروی او غیر متناهی است.

آری آنان خود حجاب فیمابین خود و نور الهی هستند (خ 8).

تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز.

رجوع شود در این بحث به «رساله لقاءالله».

و أما پنج جمله دیگر که مربوط به مقام الوهیت با قطع نظر از خلق است:

1 - لَهُ مَعْنَی الرُّبُوبِیَّةِ: ربوبیت گفتیم که مصدر انتزاعی است، مانند الوهیت و با یاء نسبت و تاء مصدریت و اغلب به وزن فعول و از أسمایی که اشتقاق ندارند و لو به آن معنی منظور، ساخته می‌شوند، چون «رجولیت».

و «مَعْنَی» از عنی به معنی قصدی است که به مرحله اظهار و عمل برسد و مصدر و یا اسم مکان است به معنی مورد قصد و اراده.

و تعبیر به کلمه «مَعْنَی» اشاره می‌شود به حقیقت مفهوم ربوبیت و عالم و خالق، زیرا قصد و اراده خود این مفاهیم، عبارت دیگر حقیقت آنها می‌شود.

و أما حقیقت «رُّبُوبِیَّةِ» یعنی رب بودن و آن عبارتست از تربیت و سوق أشیاء به سوی کمال آنها با برطرف کردن موانع و نواقص آنها.

و مبدء این صفت و نیروی ذاتی عبارتست از حیات نامتناهی غیر محدودی که ملازم می‌شود با قدرت مطلق و علم و احاطه مطلق و اراده و خواستن مطلق، در ذات مجرد نامحدود پروردگار متعال.

و چون این حقیقت در وجود خداوند متعال به طور ازلی و أبدی و بی‌نهایت و نامحدود محقق و ثابت است، متوقف به مقام عمل و اجراء نشده و هیچ گونه فرقی در مرحله پیش از اظهار و اجراء و بعد از آن نخواهد داشت.