- اشاره 1
- پیشگفتار 1
- سخنی با دانش پژوهان عزیز 2
- سخنی با اساتید محترم 3
- بخش اول: اعجاز قرآن 4
- اشاره 4
- 1. کلیات 5
- اهمیت و جایگاه اعجاز قرآن 5
- اشاره 5
- تعریف اعجاز قرآن 5
- اشاره 5
- ب) اعجاز قرآن و نبوت پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) 6
- الف) اعجاز قرآن و وجود خداوند 6
- ج) اعجاز قرآن و عدم تحریف آن 6
- د) اعجاز قرآن و معارف آن 6
- کتاب شناسی اعجاز قرآن 7
- آثار پیشینیان درباره اعجاز قرآن 8
- چکیده 10
- پرسش 11
- منابع مطالعه و پژوهش 12
- اشاره 13
- مقدمه 13
- تاریخچه کاربرد واژه معجزه و اعجاز 13
- 2. تعاریف و مفاهیم 13
- اعجاز در لغت 14
- کاربرد قرآنی اعجاز 15
- اعجاز در اصطلاح 16
- شرایط و ویژگی های اعجاز 17
- برترین معجزه 18
- ویژگی های دیگر قرآن 18
- چکیده 19
- منابع مطالعه و پژوهش 20
- پرسش 20
- 3. تحدّی قرآن 21
- تحدّی در اصطلاح 21
- اشاره 21
- تحدّی در لغت 21
- اشاره 22
- آیات تحدّی و سیر نزول آنها 22
- الف) تحدّی در مکه 22
- ب) تحدّی در مدینه 23
- تحدّی در برتری سخن 25
- نقد نظریه بنت الشاطی 26
- جاودانگی تحدّی قرآن در کنار اعجاز 26
- چکیده 27
- پرسش 28
- منابع مطالعه و پژوهش 28
- اشاره 29
- پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) و قرآن 29
- مقدمه 29
- 4. اعجاز قرآن از نگاه معصومین (علیهم السلام) 29
- اعجاز قرآن از منظر علی (علیه السلام) 30
- قرآن از منظر حضرت زهرا (علیها السلام) 32
- امام حسین (علیه السلام) و قرآن 33
- قرآن از منظر امام حسن مجتبی (علیه السلام) 33
- امام سجاد (علیه السلام) 34
- امام باقر (علیه السلام) 35
- امام صادق (علیه السلام) 35
- امام کاظم (علیه السلام) 36
- امام رضا (علیه السلام) 36
- امام جواد (علیه السلام) 37
- امام عسکری (علیه السلام) 37
- امام هادی (علیه السلام) 37
- امام عصر (عج) 38
- چکیده 38
- پرسش 39
- منابع مطالعه و پژوهش 40
- 1. ولید بن مغیره 41
- مقدمه 41
- اشاره 41
- 5. اذعان مشرکان نسبت به اعجاز قرآن 41
- 2. طفیل بن عمروالدوسی 43
- 3. نضربن حارث 44
- 4. عتبه بن ربیعه 45
- 5. انیس بن جناده 46
- پرسش 47
- چکیده 47
- منابع مطالعه و پژوهش 48
- 6. اعجاز قرآن از نگاه دانشمندان شیعه 49
- 1. شیخ مفید 49
- اشاره 49
- مقدمه 49
- 2. شیخ طوسی 50
- 3. محمدباقر مجلسی 51
- 5. علاّمه طباطبایی (رضی الله عنه) 53
- 4. علاّمه بلاغی 53
- 6. آیه الله خوئی (رضی الله عنه) 55
- 7. امام خمینی (رحمه الله) 56
- چکیده 57
- پرسش 58
- منابع مطالعه و پژوهش 58
- 7. اعجاز قرآن از نگاه علمای اهل سنّت 59
- اشاره 59
- 1. خطّابی 59
- 3. جرجانی 60
- 2. باقلانی 60
- 4. فخر رازی 61
- 5. زرکشی 62
- 6. سیوطی 63
- 7. رافعی 64
- چکیده 65
- پرسش 66
- منابع مطالعه و پژوهش 66
- 8. وجوه اعجاز قرآن (شخصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) 67
- مقدمه 67
- اشاره 67
- ویژگی امّی بودن پیامبر (صلی الله علیه و آله) 69
- امی بودن پیامبر از منظر روایات 72
- اشاره 72
- نقد و بررسی 73
- جریان حدیبیه 73
- پرسش 76
- چکیده 76
- منابع مطالعه و پژوهش 77
- ابعاد اعجاز بیانی قرآن 78
- مقدمه 78
- اشاره 78
- 9. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز بیانی) 78
- مهم ترین بخش های اعجاز بیانی 79
- اشاره 79
- الف) گزینش کلمات 80
- ب) سبک و شیوه بیان 81
- ج) نظم آهنگ قرآن 82
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 84
- ه-) نکته ها و ظرافت ها 86
- چکیده 87
- پرسش 88
- منابع مطالعه و پژوهش 89
- 10. وجوه اعجاز قرآن (معارف عالی) 90
- مقدمه 90
- اشاره 90
- معارف 91
- قداست مقام انبیا (علیهم السلام) 93
- احکام 93
- جامعیت احکام اسلامی 95
- چکیده 97
- منابع مطالعه و پژوهش 98
- پرسش 98
- مقدمه 99
- اشاره 99
- 11. وجوه اعجاز قرآن (خبرهای غیبی) 99
- شأن نزول 101
- اشاره 101
- 1. خبر پیروزی رومیان بر ایرانیان 101
- 2. خبر پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 102
- 3. وعده بازگشت پیروزمندانه به مکه 103
- 5. پیروزی دین اسلام بر دیگر ادیان 104
- 4. وعده ی حفاظت از قرآن 104
- چکیده 106
- پرسش 106
- منابع مطالعه و پژوهش 107
- 12. وجوه اعجاز قرآن (هماهنگی و عدم وجود اختلاف) 108
- اشاره 108
- موجبات اختلاف 110
- پرسش 114
- چکیده 114
- منابع مطالعه و پژوهش 115
- 13. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز علمی) 116
- اشاره 116
- 1. رتق و فتق امور آسمانها و زمین 117
- اشاره 117
- نمونه هایی از اشارات علمی در قرآن 117
- 2. نقش کوه ها در استواری زمین 118
- 3. دشواری تنفّس با افزایش ارتفاع 119
- 4. آب؛ منشأ حیات 121
- 5. پوشش هوایی حافظ زمین 122
- چکیده 123
- پرسش 124
- منابع مطالعه و پژوهش 124
- مقدمه 126
- 14. وجوه اعجاز قرآن (نظریه صرفه) 126
- دلیل قرآنی قائلین به «صرفه» 126
- اشاره 126
- تفسیرهای سه گانه در تبیین دیدگاه «صرفه» 127
- «صرفه» از نگاه ابن حزم 128
- دیدگاه سید مرتضی 129
- نقد رأی سید مرتضی 129
- نقد رأی ابن حزم 129
- زملکانی 130
- تفتازانی 130
- دلایل مخالفان دیدگاه «صرفه» 130
- شهرستانی 131
- قاضی ابوبکر 131
- چکیده 132
- منابع مطالعه و پژوهش 133
- پرسش 133
- مقدمه 134
- اشاره 134
- 15. معارضان اعجاز قرآن 134
- 1. مسیلمه کذّاب 134
- 2. عبدالله بن مقفع 136
- 3. سجاح بنت حارث تمیمیه 138
- 4. ابو العلاء معری 138
- 5. ابوالطیب متنبّی 139
- تحلیل 139
- چکیده 140
- منابع مطالعه و پژوهش 141
- پرسش 141
- اشاره 142
- بخش دوم: صیانت قرآن از تحریف 142
- اشاره 143
- مقدمه 143
- 1. کلیات 143
- منشأ پیدایش شبهه تحریف 144
- کتاب شناسی تحریف 146
- کتاب شناسی خاصّ تحریف 147
- چکیده 148
- پرسش 149
- منابع مطالعه و پژوهش 150
- اشاره 151
- 2. تعاریف و مفاهیم 151
- تحریف در لغت 151
- تحریف در اصطلاح 153
- اقسام تحریف 154
- نکته اوّل 156
- نکته دوَم 156
- چکیده 157
- پرسش 158
- منابع مطالعه و پژوهش 158
- مقدمه 159
- اشاره 159
- 3. دیدگاه عالمان شیعه 159
- شیخ صدوق 160
- شیخ مفید 161
- شیخ طوسی 161
- علاّمه حلّی (رحمه الله) 162
- علاّمه طبرسی 162
- شیخ بهائی 163
- سید بن طاووس 163
- محقّق اردبیلی 163
- ملاّ محسن فیض کاشانی 164
- شیخ الفقهاء کاشف الغطاء 164
- محقّق تبریزی 165
- علاّمه طباطبایی 166
- آیه الله خوئی 166
- امام خمینی (رحمه الله) 167
- چکیده 168
- پرسش 168
- منابع مطالعه و پژوهش 169
- 4. دیدگاه عالمان سنّی درباره مسئلهْ تحریف 170
- ابوالحسن اشعری 170
- اشاره 170
- مقدمه 170
- عبدالله درّاز (معاصر) 171
- محمد مدنی (معاصر) 171
- تیجانی سماوی (معاصر) 172
- رحمت الله هندی 173
- تهمت های ناروا 174
- چکیده 176
- پرسش 177
- منابع مطالعه و پژوهش 178
- مقدمه 179
- حکم بدیهی عقل 179
- اشاره 179
- 5. ادلّه نفی تحریف (دلایل عقلی) 179
- دلیل تواتر (ضرورت تواتر متن قرآن) 181
- ناسازگاری تحریف با اعجاز قرآن 182
- شبهه 184
- پاسخ شبهه ی مذکور 184
- چکیده 185
- پرسش 186
- منابع مطالعه و پژوهش 186
- 6. ادلّه نفی تحریف (دلایل قرآنی) 187
- مقدمه 187
- اشاره 187
- آیه تحفیظ (حفظ ، ذکر) 187
- اشاره 187
- اشکال دوّم 189
- اشکال اوّل 189
- آیه نفی باطل 190
- اشاره 190
- آیات تنزیه کننده قرآن از ریب و تردید 191
- اشکال 191
- چکیده 193
- پرسش 194
- منابع مطالعه و پژوهش 194
- 7. ادلّه نفی تحریف (دلایل روایی) 195
- مقدمه 195
- اشاره 195
- 1. روایت امام باقر (علیه السلام) 195
- 2. روایت امام صادق (علیه السلام) 196
- 3. ترتیب مصحف در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) 196
- 4. روایات عرض بر قرآن 197
- 5. حدیث ثقلین 199
- 7. روایاتی که از «شأن نزول» تعبیر به «تنزیل» کرده اند 200
- 6. روایات دال بر کامل بودن سوره ها 200
- چکیده 201
- پرسش 202
- منابع مطالعه و پژوهش 203
- مقدمه 204
- 8. مستشرقان و مسئله تحریف 204
- اشاره 204
- ادعای بلاشر، مبنی بر عدم ثبت آیات مکی در قرآن 205
- اشاره 205
- الف) عدم آگاهی پیامبر (صلی الله علیه و آله) از رسالتش 205
- نقد دیدگاه بلاشر 206
- ب) فقدان امکانات مادی 206
- ادعای «کازانوفا»؛ مبنی بر افزایش دو آیه در «قرآن» توسط ابوبکر 207
- اشاره 207
- نقد 208
- اشاره 208
- اتهام «بول» (BUHL) به شیعیان، درباره اعتقاد به تحریف 208
- جنجال گلدزیهر 209
- اشاره 209
- نقد 209
- نقد 210
- نقد 210
- چکیده 211
- پرسش 212
- منابع مطالعه و پژوهش 213
- 9. تحریف در عهدین 214
- اشاره 214
- اشاره 214
- مقدمه 214
- نقد 214
- کتاب «عهدین» از نگاه محدث نوری 214
- تحریف در نحوه گویش 215
- اشاره 216
- نگاهی گذرا به تاریخ عهدین 216
- پاسخ 217
- اشکال 217
- اشاره 218
- همگونی رویدادها در گذشته و حال 218
- چکیده 220
- پرسش 221
- منابع مطالعه و پژوهش 222
- مقدمه 223
- 1. آیه «رجم» 223
- اشاره 223
- 10. تحریف نزد «حشویه» (1) 223
- اشاره 223
- نقد 224
- اشاره 224
- 2. آیه رغبت (اعراض) 224
- 4. آیه جهاد 225
- 3. آیه فراش 225
- تحلیل 225
- اشاره 226
- 6. افزایش در مصحف عایشه 226
- 5. اشتمال قرآن بر یک میلیون و بیست و هفت هزار حرف! 226
- نقد 226
- اشاره 226
- نقد 227
- اشاره 227
- نقد 227
- 7. کاسته شدن دو آیه از سوره بینه! 227
- اشاره 228
- اشاره 228
- 8. حذف دو آیه از مصحف 228
- نقد 228
- 9. سوره احزاب، بزرگ تر از سوره بقره! 228
- 10. سوره ای به اندازه سوره «برائت» وسوره ای دیگر، همانند «مسبحات» 229
- اشاره 229
- نقد 229
- چکیده 230
- نقد 230
- پرسش 231
- منابع مطالعه و پژوهش 232
- اشاره 233
- اشاره 233
- 11. از بین رفتن «قرآن» با کشته شدن حاملان آن 233
- نقد 233
- 11. تحریف نزد حشویه (2) 233
- اشاره 234
- نقد 234
- 13. اجتهاد نابجا 234
- اشاره 234
- 12. حذف دو سوره «خلع» و «حفد» از مصاحفی غیر مصحف أبی 234
- نقد 235
- نقد 235
- تحلیل 236
- نقد 236
- 14. تبدیل یک حرف 236
- 15. افزودن یک «کلمه» 236
- اشاره 236
- اشاره 236
- 16. چهار کلمه نادرست! 237
- پرسش 241
- چکیده 241
- منابع مطالعه و پژوهش 242
- مقدمه 243
- اشاره 243
- 12. تحریف نزد اخباری ها (1) 243
- نقد 244
- نقد 245
- بررسی 247
- بررسی 248
- بررسی 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- چکیده 252
- منابع مطالعه و پژوهش 253
- پرسش 253
- مقدمه 254
- اشاره 254
- 13. تحریف نزد اخباری ها (2) 254
- 1. روایات تفسیری 255
- 2. روایات مربوط به تحریف معنوی 256
- 3. روایات حاکی از افتادگی برخی آیات 257
- 4. روایات مربوط به ظهور حضرت حجت (عج) و آوردن «قرآن» جدید، برخلاف «قرآن» موجود 257
- 5. روایات بیانگر فضایل اهل بیت (علیهم السلام) در قرآن 258
- چکیده 260
- پرسش 261
- منابع مطالعه و پژوهش 262
- 14. مهم ترین منابع قائلان به تحریف (1) 263
- مقدمه 263
- 1. رساله ای ناشناس 263
- اشاره 263
- 2. کتاب «سقیفه» سلیم بن قیس هلالی 264
- 3. کتاب «القرائات» احمد بن محمد سیاری 265
- 4. تفسیر ابوالجارود زیاد بن منذر مرحوب 265
- 5. تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم قمی 266
- 7. کتاب احتجاج طبرسی 267
- 6. کتاب «استغاثه» علی بن احمد کوفی 267
- چکیده 268
- پرسش 269
- منابع مطالعه و پژوهش 270
- 8. تفسیر منسوب به امام عسگری (علیه السلام) 271
- اشاره 271
- مقدمه 271
- 15. بررسی مهم ترین منابع قائلان به تحریف (2) 271
- 9. تفاسیر مقطوع الاسناد 272
- 10. کتاب الفرقان 275
- نقد 276
- چکیده 276
- پرسش 277
- منابع مطالعه و پژوهش 277
- ب) منابع فرعی (مهم ترین منابع فرعی) 278
- کتابنامه 278
- الف) منابع اصلی 278
سنگ های آسمانی که به حدّ وفور به سوی زمین می آیند و از همه طرف، تهدیدی هولناک برای ساکنان زمینی به شمار می روند، نگه داری نموده و زندگی را برایشان امکان پذیر ساخته است.
این خود از آثار رحمت الهی است که ساکنان زمین را از آسیب پرتاب های آسمانی فراوان در امان داشته و پوششی بس ضخیم آنان را از گزند آفات گرداگردشان محفوظ داشته است که اگر چنین نبود، حیات بر روی کره زمین امکان پذیر نمی شد. علاوه بر این، در مورد پوشش اطراف زمین، وجود «لایه ازُن» از اهمیت بالایی برخوردار است. این لایه که در اثر رعد و برق به وجود می آید، زمین را در برابر پرتوهای مضرّ کیهانی محافظت می کند که اگر نبود، حیات بر روی زمین ممکن نمی شد; پس همواره باید گفت: لِتَسْتَوُوا عَلی ظُهُورِهِ ثُمَّ تَذْکُرُوا نِعْمَهَ رَبِّکُمْ إِذَا اسْتَوَیْتُمْ عَلَیْهِ وَ تَقُولُوا سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنّا لَهُ مُقْرِنِینَ 1 ; پاک و منزّه است کسی که این را مسخّر ما ساخت؛ وگرنه ما توانایی تسخیر آن را نداشتیم (1).
چکیده
1. «اعجاز علمی قرآن» مربوط به اشاراتی است که از گوشه های سخن حق تعالی نمودار گشته و هدف اصلی کلام خداوند نبوده است; زیرا «قرآن» کتاب هدایت است و هدف اصلی آن، جهت بخشیدن به زندگی انسان و آموختن راه سعادت به اوست.
2. یکی از نمونه های «اعجاز علمی قرآن»، مسئلهْ رتق و فتق آسمانها و زمین است; یعنی آسمانها و زمین ابتدا به هم پیوسته بودند؛ سپس از هم جدا گشته، به این صورت درآمده اند.
3. از آیه: وَ جَعَلْنا فِی الْأَرْضِ رَواسِیَ أَنْ تَمِیدَ بِهِمْ می فهمیم که کوه ها، صخره های کوهستانی سلسله واری هستند که زمین را احاطه کرده، اثر مستقیمی بر توازن زمین داشته و جلوی لرزش آن را می گیرند.
1- (2) . علوم قرآنی، محمدهادی معرفت، ص348 - 357.