اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 151

2. تعاریف و مفاهیم

اشاره

اهداف: 1) آشنایی با مفهوم تحریف و گونه های مختلف آن؛ 2) تعیین تحریفی که موضوع مصونیت در آیات «قرآن» است (مشخص ساختن محل نزاع در مبحث تحریف).

تحریف در لغت

تحریف از ریشه «حرف»، به معنای «کناره و طرف هر چیزی» است. راغب در «مفردات» می نویسد:

«تَحْرِیفُ الشَّیءِ، إِمَالَتُهُ وَ الْعُدُولُ بِهِ عَنْ مَوْضِعِهِ الَی جَانِب; مَأْخُوذٌ مِنْ حَرْفِ الشَّیء بِمَعْنَی طَرَفِهِ وَجَانِبِه (1); تحریف هرچیز به معنای منحرف ساختن وجابه جا کردن آن از جایگاه خودش به جایگاه دیگری است. این واژه از «حرف الشیء» گرفته شده; به معنای گوشه و کناره آن است».

با توجه به آن چه [بیان گردید] «تحریف کلام» به معنای منحرف کردن سخن از مسیر طبیعی آن است. مسیر طبیعی الفاظ و عبارت ها همان افاده معانی حقیقی و مراد واقعی آنهاست و در صورت انحراف از آن معانی، تحریف تحقّق می یابد. لذا تحریف کلام را چنین وصف کرده اند: «تَفْسِیرُهُ عَلَی غَیْرِ وَجْهِهِ; تفسیر نمودن آن برخلاف آن چه ظاهر آن است» این گونه تفسیر، نوعی تأویل نارواست; یعنی دگرگون ساختن کلام و برگرداندن آن به سویی دیگر. به این گونه از تحریف، تحریف معنوی گفته می شود; زیرا در واقع، دلالت لفظ را دگرگون ساخته، از مسیر خود منحرف می کند و از مصادیق