اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 197

ترتیب مصحف فعلی تفاوت دارد». به سخن دیگر، قرآنی که آن حضرت ارائه می دهد، چنان چه به لحاظ دیگری با «قرآن» موجود در دست مردم تفاوت داشت، حضرت متذکر آن نیز می گردید. از این روایت می توان دریافت که غیر از مسئله نظم و ترتیب، هیچ گونه اختلافی در نصّ «قرآن» وجود ندارد و باید توجه داشته باشیم که عدم نظم و ترتیب حقیقی آیات، فقط به سیاق آیات لطمه می زند که دیگر نمی توانیم در مقام تفسیر و تبیین، از قرینه سیاق بهره ببریم و این ایرادی ندارد; زیرا قرینه سیاق هنگامی مطرح است که ما یقین داشته باشیم آیه قبلی حتماً پیش از آیه بعدی نازل شده است; درحالی که چنین یقینی نداریم. درهرحال، هر آیه ای هم اکنون نیز - طبق ترتیب موجود - از پیام رسانی و هدایتگری برخوردار است. به علاوه، این احتمال وجود دارد که جابه جایی برخی از آیات به دستور شخص پیامبر (صلی الله علیه و آله) رخ داده باشد; مانند آیه 281 سوره «بقره» که به دستور آن حضرت، بین آیه «ربا» و آیه «دین» قرار گرفته است.

متن روایتی که جابر از امام باقر (علیه السلام) نقل کرده، چنین است:

«اِذَا قَامَ قَائِمُ آلِ مُحَمَّد (صلی الله علیه و آله) ضَرَبَ فَسَاطِیطَ لِیُعَلِّمَ النَّاسَ الْقُرْآنَ عَلَی مَا أَنْزَلَ اللَّهُ - جَلَّ جَلاَلَهُ - فَأَصْعَبُ ما یَکُونُ عَلَی مَنْ حَفِظَهُ الْیَوْمَ، لاَِنَّهُ یُخَالِفُ فِیهِ التَّأْلِیفُ» (1).

4. روایات عرض بر قرآن

احادیثی از ائمه اطهار (علیهم السلام) وجود دارد که فرموده اند: آن چه را که از ما به شما رسیده است، بر «قرآن» عرضه کنید; اگر موافق با کتاب الله بود، آن را بپذیرید و بدان ترتیب اثر دهید وگرنه، طردش کنید:

قَالَ الصَّادِقُ (علیه السلام) قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله):

«اِنَّ عَلَی کُلِّ حَقٍّ حَقِیقَهٌ وَعَلَی کُلِّ صَوَاب نُوراً، فَمَا وَافَقَ کِتَابَ اللَّهِ فَخُذُوهُ وَمَا خَالَفَ کِتَابَ اللَّهِ فَدَعُوهُ (2); هر روایتی که مطابق با «قرآن» باشد صادق و در غیر این صورت کاذب است».