- پیشگفتار 1
- اشاره 1
- سخنی با دانش پژوهان عزیز 2
- سخنی با اساتید محترم 3
- اشاره 4
- بخش اول: اعجاز قرآن 4
- اشاره 5
- اهمیت و جایگاه اعجاز قرآن 5
- اشاره 5
- 1. کلیات 5
- تعریف اعجاز قرآن 5
- د) اعجاز قرآن و معارف آن 6
- الف) اعجاز قرآن و وجود خداوند 6
- ب) اعجاز قرآن و نبوت پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) 6
- ج) اعجاز قرآن و عدم تحریف آن 6
- کتاب شناسی اعجاز قرآن 7
- آثار پیشینیان درباره اعجاز قرآن 8
- چکیده 10
- پرسش 11
- منابع مطالعه و پژوهش 12
- اشاره 13
- مقدمه 13
- تاریخچه کاربرد واژه معجزه و اعجاز 13
- 2. تعاریف و مفاهیم 13
- اعجاز در لغت 14
- کاربرد قرآنی اعجاز 15
- اعجاز در اصطلاح 16
- شرایط و ویژگی های اعجاز 17
- برترین معجزه 18
- ویژگی های دیگر قرآن 18
- چکیده 19
- پرسش 20
- منابع مطالعه و پژوهش 20
- 3. تحدّی قرآن 21
- تحدّی در اصطلاح 21
- اشاره 21
- تحدّی در لغت 21
- آیات تحدّی و سیر نزول آنها 22
- اشاره 22
- الف) تحدّی در مکه 22
- ب) تحدّی در مدینه 23
- تحدّی در برتری سخن 25
- جاودانگی تحدّی قرآن در کنار اعجاز 26
- نقد نظریه بنت الشاطی 26
- چکیده 27
- منابع مطالعه و پژوهش 28
- پرسش 28
- پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) و قرآن 29
- اشاره 29
- مقدمه 29
- 4. اعجاز قرآن از نگاه معصومین (علیهم السلام) 29
- اعجاز قرآن از منظر علی (علیه السلام) 30
- قرآن از منظر حضرت زهرا (علیها السلام) 32
- امام حسین (علیه السلام) و قرآن 33
- قرآن از منظر امام حسن مجتبی (علیه السلام) 33
- امام سجاد (علیه السلام) 34
- امام باقر (علیه السلام) 35
- امام صادق (علیه السلام) 35
- امام رضا (علیه السلام) 36
- امام کاظم (علیه السلام) 36
- امام هادی (علیه السلام) 37
- امام جواد (علیه السلام) 37
- امام عسکری (علیه السلام) 37
- چکیده 38
- امام عصر (عج) 38
- پرسش 39
- منابع مطالعه و پژوهش 40
- 1. ولید بن مغیره 41
- مقدمه 41
- اشاره 41
- 5. اذعان مشرکان نسبت به اعجاز قرآن 41
- 2. طفیل بن عمروالدوسی 43
- 3. نضربن حارث 44
- 4. عتبه بن ربیعه 45
- 5. انیس بن جناده 46
- پرسش 47
- چکیده 47
- منابع مطالعه و پژوهش 48
- اشاره 49
- مقدمه 49
- 6. اعجاز قرآن از نگاه دانشمندان شیعه 49
- 1. شیخ مفید 49
- 2. شیخ طوسی 50
- 3. محمدباقر مجلسی 51
- 5. علاّمه طباطبایی (رضی الله عنه) 53
- 4. علاّمه بلاغی 53
- 6. آیه الله خوئی (رضی الله عنه) 55
- 7. امام خمینی (رحمه الله) 56
- چکیده 57
- پرسش 58
- منابع مطالعه و پژوهش 58
- 7. اعجاز قرآن از نگاه علمای اهل سنّت 59
- 1. خطّابی 59
- اشاره 59
- 3. جرجانی 60
- 2. باقلانی 60
- 4. فخر رازی 61
- 5. زرکشی 62
- 6. سیوطی 63
- 7. رافعی 64
- چکیده 65
- پرسش 66
- منابع مطالعه و پژوهش 66
- 8. وجوه اعجاز قرآن (شخصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) 67
- مقدمه 67
- اشاره 67
- ویژگی امّی بودن پیامبر (صلی الله علیه و آله) 69
- امی بودن پیامبر از منظر روایات 72
- اشاره 72
- نقد و بررسی 73
- جریان حدیبیه 73
- پرسش 76
- چکیده 76
- منابع مطالعه و پژوهش 77
- مقدمه 78
- ابعاد اعجاز بیانی قرآن 78
- 9. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز بیانی) 78
- اشاره 78
- اشاره 79
- مهم ترین بخش های اعجاز بیانی 79
- الف) گزینش کلمات 80
- ب) سبک و شیوه بیان 81
- ج) نظم آهنگ قرآن 82
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 84
- ه-) نکته ها و ظرافت ها 86
- چکیده 87
- پرسش 88
- منابع مطالعه و پژوهش 89
- 10. وجوه اعجاز قرآن (معارف عالی) 90
- مقدمه 90
- اشاره 90
- معارف 91
- قداست مقام انبیا (علیهم السلام) 93
- احکام 93
- جامعیت احکام اسلامی 95
- چکیده 97
- منابع مطالعه و پژوهش 98
- پرسش 98
- مقدمه 99
- 11. وجوه اعجاز قرآن (خبرهای غیبی) 99
- اشاره 99
- اشاره 101
- 1. خبر پیروزی رومیان بر ایرانیان 101
- شأن نزول 101
- 2. خبر پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 102
- 3. وعده بازگشت پیروزمندانه به مکه 103
- 5. پیروزی دین اسلام بر دیگر ادیان 104
- 4. وعده ی حفاظت از قرآن 104
- چکیده 106
- پرسش 106
- منابع مطالعه و پژوهش 107
- 12. وجوه اعجاز قرآن (هماهنگی و عدم وجود اختلاف) 108
- اشاره 108
- موجبات اختلاف 110
- پرسش 114
- چکیده 114
- منابع مطالعه و پژوهش 115
- 13. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز علمی) 116
- اشاره 116
- 1. رتق و فتق امور آسمانها و زمین 117
- اشاره 117
- نمونه هایی از اشارات علمی در قرآن 117
- 2. نقش کوه ها در استواری زمین 118
- 3. دشواری تنفّس با افزایش ارتفاع 119
- 4. آب؛ منشأ حیات 121
- 5. پوشش هوایی حافظ زمین 122
- چکیده 123
- پرسش 124
- منابع مطالعه و پژوهش 124
- دلیل قرآنی قائلین به «صرفه» 126
- اشاره 126
- مقدمه 126
- 14. وجوه اعجاز قرآن (نظریه صرفه) 126
- تفسیرهای سه گانه در تبیین دیدگاه «صرفه» 127
- «صرفه» از نگاه ابن حزم 128
- دیدگاه سید مرتضی 129
- نقد رأی سید مرتضی 129
- نقد رأی ابن حزم 129
- زملکانی 130
- تفتازانی 130
- دلایل مخالفان دیدگاه «صرفه» 130
- شهرستانی 131
- قاضی ابوبکر 131
- چکیده 132
- منابع مطالعه و پژوهش 133
- پرسش 133
- 1. مسیلمه کذّاب 134
- مقدمه 134
- 15. معارضان اعجاز قرآن 134
- اشاره 134
- 2. عبدالله بن مقفع 136
- 3. سجاح بنت حارث تمیمیه 138
- 4. ابو العلاء معری 138
- 5. ابوالطیب متنبّی 139
- تحلیل 139
- چکیده 140
- منابع مطالعه و پژوهش 141
- پرسش 141
- بخش دوم: صیانت قرآن از تحریف 142
- اشاره 142
- اشاره 143
- مقدمه 143
- 1. کلیات 143
- منشأ پیدایش شبهه تحریف 144
- کتاب شناسی تحریف 146
- کتاب شناسی خاصّ تحریف 147
- چکیده 148
- پرسش 149
- منابع مطالعه و پژوهش 150
- اشاره 151
- 2. تعاریف و مفاهیم 151
- تحریف در لغت 151
- تحریف در اصطلاح 153
- اقسام تحریف 154
- نکته اوّل 156
- نکته دوَم 156
- چکیده 157
- پرسش 158
- منابع مطالعه و پژوهش 158
- مقدمه 159
- اشاره 159
- 3. دیدگاه عالمان شیعه 159
- شیخ صدوق 160
- شیخ طوسی 161
- شیخ مفید 161
- علاّمه حلّی (رحمه الله) 162
- علاّمه طبرسی 162
- سید بن طاووس 163
- شیخ بهائی 163
- محقّق اردبیلی 163
- ملاّ محسن فیض کاشانی 164
- شیخ الفقهاء کاشف الغطاء 164
- محقّق تبریزی 165
- آیه الله خوئی 166
- علاّمه طباطبایی 166
- امام خمینی (رحمه الله) 167
- پرسش 168
- چکیده 168
- منابع مطالعه و پژوهش 169
- ابوالحسن اشعری 170
- 4. دیدگاه عالمان سنّی درباره مسئلهْ تحریف 170
- مقدمه 170
- اشاره 170
- عبدالله درّاز (معاصر) 171
- محمد مدنی (معاصر) 171
- تیجانی سماوی (معاصر) 172
- رحمت الله هندی 173
- تهمت های ناروا 174
- چکیده 176
- پرسش 177
- منابع مطالعه و پژوهش 178
- 5. ادلّه نفی تحریف (دلایل عقلی) 179
- حکم بدیهی عقل 179
- مقدمه 179
- اشاره 179
- دلیل تواتر (ضرورت تواتر متن قرآن) 181
- ناسازگاری تحریف با اعجاز قرآن 182
- پاسخ شبهه ی مذکور 184
- شبهه 184
- چکیده 185
- پرسش 186
- منابع مطالعه و پژوهش 186
- مقدمه 187
- 6. ادلّه نفی تحریف (دلایل قرآنی) 187
- اشاره 187
- آیه تحفیظ (حفظ ، ذکر) 187
- اشاره 187
- اشکال دوّم 189
- اشکال اوّل 189
- آیه نفی باطل 190
- اشاره 190
- آیات تنزیه کننده قرآن از ریب و تردید 191
- اشکال 191
- چکیده 193
- پرسش 194
- منابع مطالعه و پژوهش 194
- 7. ادلّه نفی تحریف (دلایل روایی) 195
- مقدمه 195
- اشاره 195
- 1. روایت امام باقر (علیه السلام) 195
- 3. ترتیب مصحف در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) 196
- 2. روایت امام صادق (علیه السلام) 196
- 4. روایات عرض بر قرآن 197
- 5. حدیث ثقلین 199
- 7. روایاتی که از «شأن نزول» تعبیر به «تنزیل» کرده اند 200
- 6. روایات دال بر کامل بودن سوره ها 200
- چکیده 201
- پرسش 202
- منابع مطالعه و پژوهش 203
- مقدمه 204
- 8. مستشرقان و مسئله تحریف 204
- اشاره 204
- ادعای بلاشر، مبنی بر عدم ثبت آیات مکی در قرآن 205
- اشاره 205
- الف) عدم آگاهی پیامبر (صلی الله علیه و آله) از رسالتش 205
- نقد دیدگاه بلاشر 206
- ب) فقدان امکانات مادی 206
- اشاره 207
- ادعای «کازانوفا»؛ مبنی بر افزایش دو آیه در «قرآن» توسط ابوبکر 207
- نقد 208
- اشاره 208
- اتهام «بول» (BUHL) به شیعیان، درباره اعتقاد به تحریف 208
- جنجال گلدزیهر 209
- اشاره 209
- نقد 209
- نقد 210
- نقد 210
- چکیده 211
- پرسش 212
- منابع مطالعه و پژوهش 213
- اشاره 214
- 9. تحریف در عهدین 214
- اشاره 214
- نقد 214
- مقدمه 214
- کتاب «عهدین» از نگاه محدث نوری 214
- تحریف در نحوه گویش 215
- اشاره 216
- نگاهی گذرا به تاریخ عهدین 216
- پاسخ 217
- اشکال 217
- همگونی رویدادها در گذشته و حال 218
- اشاره 218
- چکیده 220
- پرسش 221
- منابع مطالعه و پژوهش 222
- اشاره 223
- مقدمه 223
- 1. آیه «رجم» 223
- 10. تحریف نزد «حشویه» (1) 223
- اشاره 223
- اشاره 224
- نقد 224
- 2. آیه رغبت (اعراض) 224
- 3. آیه فراش 225
- 4. آیه جهاد 225
- تحلیل 225
- اشاره 226
- 5. اشتمال قرآن بر یک میلیون و بیست و هفت هزار حرف! 226
- 6. افزایش در مصحف عایشه 226
- نقد 226
- اشاره 226
- نقد 227
- اشاره 227
- نقد 227
- 7. کاسته شدن دو آیه از سوره بینه! 227
- اشاره 228
- اشاره 228
- نقد 228
- 9. سوره احزاب، بزرگ تر از سوره بقره! 228
- 8. حذف دو آیه از مصحف 228
- اشاره 229
- نقد 229
- 10. سوره ای به اندازه سوره «برائت» وسوره ای دیگر، همانند «مسبحات» 229
- نقد 230
- چکیده 230
- پرسش 231
- منابع مطالعه و پژوهش 232
- اشاره 233
- اشاره 233
- 11. از بین رفتن «قرآن» با کشته شدن حاملان آن 233
- 11. تحریف نزد حشویه (2) 233
- نقد 233
- نقد 234
- اشاره 234
- اشاره 234
- 12. حذف دو سوره «خلع» و «حفد» از مصاحفی غیر مصحف أبی 234
- 13. اجتهاد نابجا 234
- نقد 235
- نقد 235
- 14. تبدیل یک حرف 236
- تحلیل 236
- نقد 236
- 15. افزودن یک «کلمه» 236
- اشاره 236
- اشاره 236
- 16. چهار کلمه نادرست! 237
- پرسش 241
- چکیده 241
- منابع مطالعه و پژوهش 242
- مقدمه 243
- اشاره 243
- 12. تحریف نزد اخباری ها (1) 243
- نقد 244
- نقد 245
- بررسی 247
- بررسی 248
- بررسی 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- چکیده 252
- منابع مطالعه و پژوهش 253
- پرسش 253
- مقدمه 254
- اشاره 254
- 13. تحریف نزد اخباری ها (2) 254
- 1. روایات تفسیری 255
- 2. روایات مربوط به تحریف معنوی 256
- 3. روایات حاکی از افتادگی برخی آیات 257
- 4. روایات مربوط به ظهور حضرت حجت (عج) و آوردن «قرآن» جدید، برخلاف «قرآن» موجود 257
- 5. روایات بیانگر فضایل اهل بیت (علیهم السلام) در قرآن 258
- چکیده 260
- پرسش 261
- منابع مطالعه و پژوهش 262
- 14. مهم ترین منابع قائلان به تحریف (1) 263
- 1. رساله ای ناشناس 263
- مقدمه 263
- اشاره 263
- 2. کتاب «سقیفه» سلیم بن قیس هلالی 264
- 3. کتاب «القرائات» احمد بن محمد سیاری 265
- 4. تفسیر ابوالجارود زیاد بن منذر مرحوب 265
- 5. تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم قمی 266
- 6. کتاب «استغاثه» علی بن احمد کوفی 267
- 7. کتاب احتجاج طبرسی 267
- چکیده 268
- پرسش 269
- منابع مطالعه و پژوهش 270
- 8. تفسیر منسوب به امام عسگری (علیه السلام) 271
- 15. بررسی مهم ترین منابع قائلان به تحریف (2) 271
- مقدمه 271
- اشاره 271
- 9. تفاسیر مقطوع الاسناد 272
- 10. کتاب الفرقان 275
- نقد 276
- چکیده 276
- پرسش 277
- منابع مطالعه و پژوهش 277
- کتابنامه 278
- الف) منابع اصلی 278
- ب) منابع فرعی (مهم ترین منابع فرعی) 278
2. بلاشر براساس چه استدلالی تاریخ نگارش آیات و سوره های قرآنی را از دوران مدینه دانسته است؟ سخن او را نقل و نقد نمایید.
3. از نظر کازانوفا کدام یک از آیه ها توسط ابوبکر به «قرآن» افزوده شده است؟ پاسخ ادّعای او را نیز بنویسید.
4. دیدگاه بول (Buhl) درباره اعتقاد شیعیان نسبت به مسئله «تحریف» چیست؟
5. دیدگاه های گلدزیهر درباره کتاب «قرآن» چیست؟ کاملاً توضیح داده و نقد کنید.
6. ضمن تحقیق درباره مستشرقان مخالف «تحریف»، دیدگاه رودی پارت (مستشرق آلمانی معاصر) را در این زمینه توضیح دهید.
منابع مطالعه و پژوهش
1. صیانه القرآن من التحریف.
2. معرفت محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، ج2.
3. زمانی محمد حسن، مستشرقان و قرآن.
4. معارف دکتر مجید، نشریه دو فصلنامه «قرآن» و مستشرقان شماره 1، نقد و بررسی آراء بلاشر درباره جمع و تدوین قرآن.
5. لایدن، دایره المعارف الاسلامیه، ج4.
6. همان، دایره المعارف قرآن، مدخل تحریف.