- اشاره 1
- پیشگفتار 1
- سخنی با دانش پژوهان عزیز 2
- سخنی با اساتید محترم 3
- بخش اول: اعجاز قرآن 4
- اشاره 4
- 1. کلیات 5
- اهمیت و جایگاه اعجاز قرآن 5
- اشاره 5
- تعریف اعجاز قرآن 5
- اشاره 5
- ب) اعجاز قرآن و نبوت پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) 6
- الف) اعجاز قرآن و وجود خداوند 6
- ج) اعجاز قرآن و عدم تحریف آن 6
- د) اعجاز قرآن و معارف آن 6
- کتاب شناسی اعجاز قرآن 7
- آثار پیشینیان درباره اعجاز قرآن 8
- چکیده 10
- پرسش 11
- منابع مطالعه و پژوهش 12
- اشاره 13
- مقدمه 13
- تاریخچه کاربرد واژه معجزه و اعجاز 13
- 2. تعاریف و مفاهیم 13
- اعجاز در لغت 14
- کاربرد قرآنی اعجاز 15
- اعجاز در اصطلاح 16
- شرایط و ویژگی های اعجاز 17
- ویژگی های دیگر قرآن 18
- برترین معجزه 18
- چکیده 19
- منابع مطالعه و پژوهش 20
- پرسش 20
- 3. تحدّی قرآن 21
- اشاره 21
- تحدّی در اصطلاح 21
- تحدّی در لغت 21
- اشاره 22
- الف) تحدّی در مکه 22
- آیات تحدّی و سیر نزول آنها 22
- ب) تحدّی در مدینه 23
- تحدّی در برتری سخن 25
- جاودانگی تحدّی قرآن در کنار اعجاز 26
- نقد نظریه بنت الشاطی 26
- چکیده 27
- پرسش 28
- منابع مطالعه و پژوهش 28
- مقدمه 29
- 4. اعجاز قرآن از نگاه معصومین (علیهم السلام) 29
- اشاره 29
- پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) و قرآن 29
- اعجاز قرآن از منظر علی (علیه السلام) 30
- قرآن از منظر حضرت زهرا (علیها السلام) 32
- امام حسین (علیه السلام) و قرآن 33
- قرآن از منظر امام حسن مجتبی (علیه السلام) 33
- امام سجاد (علیه السلام) 34
- امام باقر (علیه السلام) 35
- امام صادق (علیه السلام) 35
- امام رضا (علیه السلام) 36
- امام کاظم (علیه السلام) 36
- امام جواد (علیه السلام) 37
- امام عسکری (علیه السلام) 37
- امام هادی (علیه السلام) 37
- چکیده 38
- امام عصر (عج) 38
- پرسش 39
- منابع مطالعه و پژوهش 40
- مقدمه 41
- 5. اذعان مشرکان نسبت به اعجاز قرآن 41
- 1. ولید بن مغیره 41
- اشاره 41
- 2. طفیل بن عمروالدوسی 43
- 3. نضربن حارث 44
- 4. عتبه بن ربیعه 45
- 5. انیس بن جناده 46
- پرسش 47
- چکیده 47
- منابع مطالعه و پژوهش 48
- اشاره 49
- مقدمه 49
- 6. اعجاز قرآن از نگاه دانشمندان شیعه 49
- 1. شیخ مفید 49
- 2. شیخ طوسی 50
- 3. محمدباقر مجلسی 51
- 5. علاّمه طباطبایی (رضی الله عنه) 53
- 4. علاّمه بلاغی 53
- 6. آیه الله خوئی (رضی الله عنه) 55
- 7. امام خمینی (رحمه الله) 56
- چکیده 57
- منابع مطالعه و پژوهش 58
- پرسش 58
- اشاره 59
- 1. خطّابی 59
- 7. اعجاز قرآن از نگاه علمای اهل سنّت 59
- 2. باقلانی 60
- 3. جرجانی 60
- 4. فخر رازی 61
- 5. زرکشی 62
- 6. سیوطی 63
- 7. رافعی 64
- چکیده 65
- منابع مطالعه و پژوهش 66
- پرسش 66
- مقدمه 67
- اشاره 67
- 8. وجوه اعجاز قرآن (شخصیت پیامبر (صلی الله علیه و آله) 67
- ویژگی امّی بودن پیامبر (صلی الله علیه و آله) 69
- امی بودن پیامبر از منظر روایات 72
- اشاره 72
- نقد و بررسی 73
- جریان حدیبیه 73
- پرسش 76
- چکیده 76
- منابع مطالعه و پژوهش 77
- ابعاد اعجاز بیانی قرآن 78
- اشاره 78
- 9. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز بیانی) 78
- مقدمه 78
- مهم ترین بخش های اعجاز بیانی 79
- اشاره 79
- الف) گزینش کلمات 80
- ب) سبک و شیوه بیان 81
- ج) نظم آهنگ قرآن 82
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 84
- ه-) نکته ها و ظرافت ها 86
- چکیده 87
- پرسش 88
- منابع مطالعه و پژوهش 89
- 10. وجوه اعجاز قرآن (معارف عالی) 90
- اشاره 90
- مقدمه 90
- معارف 91
- احکام 93
- قداست مقام انبیا (علیهم السلام) 93
- جامعیت احکام اسلامی 95
- چکیده 97
- پرسش 98
- منابع مطالعه و پژوهش 98
- 11. وجوه اعجاز قرآن (خبرهای غیبی) 99
- مقدمه 99
- اشاره 99
- اشاره 101
- 1. خبر پیروزی رومیان بر ایرانیان 101
- شأن نزول 101
- 2. خبر پیروزی مسلمانان در جنگ بدر 102
- 3. وعده بازگشت پیروزمندانه به مکه 103
- 5. پیروزی دین اسلام بر دیگر ادیان 104
- 4. وعده ی حفاظت از قرآن 104
- پرسش 106
- چکیده 106
- منابع مطالعه و پژوهش 107
- 12. وجوه اعجاز قرآن (هماهنگی و عدم وجود اختلاف) 108
- اشاره 108
- موجبات اختلاف 110
- پرسش 114
- چکیده 114
- منابع مطالعه و پژوهش 115
- اشاره 116
- 13. وجوه اعجاز قرآن (اعجاز علمی) 116
- نمونه هایی از اشارات علمی در قرآن 117
- اشاره 117
- 1. رتق و فتق امور آسمانها و زمین 117
- 2. نقش کوه ها در استواری زمین 118
- 3. دشواری تنفّس با افزایش ارتفاع 119
- 4. آب؛ منشأ حیات 121
- 5. پوشش هوایی حافظ زمین 122
- چکیده 123
- پرسش 124
- منابع مطالعه و پژوهش 124
- دلیل قرآنی قائلین به «صرفه» 126
- مقدمه 126
- اشاره 126
- 14. وجوه اعجاز قرآن (نظریه صرفه) 126
- تفسیرهای سه گانه در تبیین دیدگاه «صرفه» 127
- «صرفه» از نگاه ابن حزم 128
- نقد رأی ابن حزم 129
- دیدگاه سید مرتضی 129
- نقد رأی سید مرتضی 129
- تفتازانی 130
- دلایل مخالفان دیدگاه «صرفه» 130
- زملکانی 130
- قاضی ابوبکر 131
- شهرستانی 131
- چکیده 132
- منابع مطالعه و پژوهش 133
- پرسش 133
- مقدمه 134
- اشاره 134
- 15. معارضان اعجاز قرآن 134
- 1. مسیلمه کذّاب 134
- 2. عبدالله بن مقفع 136
- 3. سجاح بنت حارث تمیمیه 138
- 4. ابو العلاء معری 138
- تحلیل 139
- 5. ابوالطیب متنبّی 139
- چکیده 140
- منابع مطالعه و پژوهش 141
- پرسش 141
- اشاره 142
- بخش دوم: صیانت قرآن از تحریف 142
- اشاره 143
- مقدمه 143
- 1. کلیات 143
- منشأ پیدایش شبهه تحریف 144
- کتاب شناسی تحریف 146
- کتاب شناسی خاصّ تحریف 147
- چکیده 148
- پرسش 149
- منابع مطالعه و پژوهش 150
- 2. تعاریف و مفاهیم 151
- اشاره 151
- تحریف در لغت 151
- تحریف در اصطلاح 153
- اقسام تحریف 154
- نکته اوّل 156
- نکته دوَم 156
- چکیده 157
- پرسش 158
- منابع مطالعه و پژوهش 158
- مقدمه 159
- اشاره 159
- 3. دیدگاه عالمان شیعه 159
- شیخ صدوق 160
- شیخ مفید 161
- شیخ طوسی 161
- علاّمه طبرسی 162
- علاّمه حلّی (رحمه الله) 162
- سید بن طاووس 163
- محقّق اردبیلی 163
- شیخ بهائی 163
- شیخ الفقهاء کاشف الغطاء 164
- ملاّ محسن فیض کاشانی 164
- محقّق تبریزی 165
- آیه الله خوئی 166
- علاّمه طباطبایی 166
- امام خمینی (رحمه الله) 167
- پرسش 168
- چکیده 168
- منابع مطالعه و پژوهش 169
- 4. دیدگاه عالمان سنّی درباره مسئلهْ تحریف 170
- ابوالحسن اشعری 170
- اشاره 170
- مقدمه 170
- محمد مدنی (معاصر) 171
- عبدالله درّاز (معاصر) 171
- تیجانی سماوی (معاصر) 172
- رحمت الله هندی 173
- تهمت های ناروا 174
- چکیده 176
- پرسش 177
- منابع مطالعه و پژوهش 178
- مقدمه 179
- حکم بدیهی عقل 179
- اشاره 179
- 5. ادلّه نفی تحریف (دلایل عقلی) 179
- دلیل تواتر (ضرورت تواتر متن قرآن) 181
- ناسازگاری تحریف با اعجاز قرآن 182
- شبهه 184
- پاسخ شبهه ی مذکور 184
- چکیده 185
- پرسش 186
- منابع مطالعه و پژوهش 186
- مقدمه 187
- 6. ادلّه نفی تحریف (دلایل قرآنی) 187
- اشاره 187
- آیه تحفیظ (حفظ ، ذکر) 187
- اشاره 187
- اشکال دوّم 189
- اشکال اوّل 189
- اشاره 190
- آیه نفی باطل 190
- اشکال 191
- آیات تنزیه کننده قرآن از ریب و تردید 191
- چکیده 193
- پرسش 194
- منابع مطالعه و پژوهش 194
- 7. ادلّه نفی تحریف (دلایل روایی) 195
- مقدمه 195
- اشاره 195
- 1. روایت امام باقر (علیه السلام) 195
- 3. ترتیب مصحف در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) 196
- 2. روایت امام صادق (علیه السلام) 196
- 4. روایات عرض بر قرآن 197
- 5. حدیث ثقلین 199
- 7. روایاتی که از «شأن نزول» تعبیر به «تنزیل» کرده اند 200
- 6. روایات دال بر کامل بودن سوره ها 200
- چکیده 201
- پرسش 202
- منابع مطالعه و پژوهش 203
- مقدمه 204
- 8. مستشرقان و مسئله تحریف 204
- اشاره 204
- اشاره 205
- ادعای بلاشر، مبنی بر عدم ثبت آیات مکی در قرآن 205
- الف) عدم آگاهی پیامبر (صلی الله علیه و آله) از رسالتش 205
- نقد دیدگاه بلاشر 206
- ب) فقدان امکانات مادی 206
- اشاره 207
- ادعای «کازانوفا»؛ مبنی بر افزایش دو آیه در «قرآن» توسط ابوبکر 207
- نقد 208
- اتهام «بول» (BUHL) به شیعیان، درباره اعتقاد به تحریف 208
- اشاره 208
- نقد 209
- اشاره 209
- جنجال گلدزیهر 209
- نقد 210
- نقد 210
- چکیده 211
- پرسش 212
- منابع مطالعه و پژوهش 213
- 9. تحریف در عهدین 214
- نقد 214
- مقدمه 214
- اشاره 214
- اشاره 214
- کتاب «عهدین» از نگاه محدث نوری 214
- تحریف در نحوه گویش 215
- اشاره 216
- نگاهی گذرا به تاریخ عهدین 216
- پاسخ 217
- اشکال 217
- همگونی رویدادها در گذشته و حال 218
- اشاره 218
- چکیده 220
- پرسش 221
- منابع مطالعه و پژوهش 222
- اشاره 223
- مقدمه 223
- 1. آیه «رجم» 223
- اشاره 223
- 10. تحریف نزد «حشویه» (1) 223
- اشاره 224
- نقد 224
- 2. آیه رغبت (اعراض) 224
- 4. آیه جهاد 225
- 3. آیه فراش 225
- تحلیل 225
- نقد 226
- 6. افزایش در مصحف عایشه 226
- 5. اشتمال قرآن بر یک میلیون و بیست و هفت هزار حرف! 226
- اشاره 226
- اشاره 226
- 7. کاسته شدن دو آیه از سوره بینه! 227
- نقد 227
- نقد 227
- اشاره 227
- 9. سوره احزاب، بزرگ تر از سوره بقره! 228
- اشاره 228
- 8. حذف دو آیه از مصحف 228
- نقد 228
- اشاره 228
- 10. سوره ای به اندازه سوره «برائت» وسوره ای دیگر، همانند «مسبحات» 229
- اشاره 229
- نقد 229
- چکیده 230
- نقد 230
- پرسش 231
- منابع مطالعه و پژوهش 232
- اشاره 233
- 11. از بین رفتن «قرآن» با کشته شدن حاملان آن 233
- اشاره 233
- نقد 233
- 11. تحریف نزد حشویه (2) 233
- اشاره 234
- نقد 234
- 13. اجتهاد نابجا 234
- 12. حذف دو سوره «خلع» و «حفد» از مصاحفی غیر مصحف أبی 234
- اشاره 234
- نقد 235
- نقد 235
- نقد 236
- تحلیل 236
- 14. تبدیل یک حرف 236
- 15. افزودن یک «کلمه» 236
- اشاره 236
- اشاره 236
- 16. چهار کلمه نادرست! 237
- پرسش 241
- چکیده 241
- منابع مطالعه و پژوهش 242
- مقدمه 243
- 12. تحریف نزد اخباری ها (1) 243
- اشاره 243
- نقد 244
- نقد 245
- بررسی 247
- بررسی 248
- بررسی 248
- بررسی 249
- بررسی 251
- چکیده 252
- منابع مطالعه و پژوهش 253
- پرسش 253
- مقدمه 254
- اشاره 254
- 13. تحریف نزد اخباری ها (2) 254
- 1. روایات تفسیری 255
- 2. روایات مربوط به تحریف معنوی 256
- 3. روایات حاکی از افتادگی برخی آیات 257
- 4. روایات مربوط به ظهور حضرت حجت (عج) و آوردن «قرآن» جدید، برخلاف «قرآن» موجود 257
- 5. روایات بیانگر فضایل اهل بیت (علیهم السلام) در قرآن 258
- چکیده 260
- پرسش 261
- منابع مطالعه و پژوهش 262
- 14. مهم ترین منابع قائلان به تحریف (1) 263
- 1. رساله ای ناشناس 263
- مقدمه 263
- اشاره 263
- 2. کتاب «سقیفه» سلیم بن قیس هلالی 264
- 3. کتاب «القرائات» احمد بن محمد سیاری 265
- 4. تفسیر ابوالجارود زیاد بن منذر مرحوب 265
- 5. تفسیر منسوب به علی بن ابراهیم قمی 266
- 6. کتاب «استغاثه» علی بن احمد کوفی 267
- 7. کتاب احتجاج طبرسی 267
- چکیده 268
- پرسش 269
- منابع مطالعه و پژوهش 270
- 8. تفسیر منسوب به امام عسگری (علیه السلام) 271
- 15. بررسی مهم ترین منابع قائلان به تحریف (2) 271
- مقدمه 271
- اشاره 271
- 9. تفاسیر مقطوع الاسناد 272
- 10. کتاب الفرقان 275
- چکیده 276
- نقد 276
- منابع مطالعه و پژوهش 277
- پرسش 277
- کتابنامه 278
- الف) منابع اصلی 278
- ب) منابع فرعی (مهم ترین منابع فرعی) 278
چکیده
1. از امام صادق (علیه السلام) روایت شده که آیه: کُنْتُمْ خَیْرَ أُمَّهٍ را این گونه قرائت می فرمود: «کنتم خیر أئمه... »; و حال آن که مراد حضرت این بوده که گرچه مخاطب این آیه «امّت» است، ولی مراد اصلی، ما «ائمّه» هستیم; زیرا در مرحله نخست، ما مسئول مستقیم امربه معروف و نهی ازمنکر می باشیم.
2. هم چنین تعابیری هم چون «فی علی» در مورد آیه ابلاغ و «بولایه علی بن ابی طالب» در مورد آیه اکمال، جزء متن آیه نیستند; بلکه به عنوان زیادات تفسیریه مطرح شده اند.
3. محدّث نوری برای این که کلینی (رحمه الله) را از قائلین به تحریف معرفی کند، روایات وارده در کتاب شریف کافی را یادآور می شود و برای نمونه یکی از ابواب «اصول کافی؟» را ارائه می دهد تا ثابت کند که مرحوم کلینی قائل به تحریف «قرآن» است و اختصاص یک باب از کتاب به این امر را دلیل بر مدّعای خود گرفته است; ولی بررسی این روایات نشان می دهد که ائمّه (علیهم السلام) فرموده اند که آگاهی کامل نسبت به تمام علوم و معارف قرآنی نزد ماست. پس مفاد هیچ یک از این احادیث، ارتباطی به موضوع تحریف ندارد.
4. در روایتی در مورد آیه سوم سوره «نساء» از علی (علیه السلام) سؤال شد که بین صدر و ذیل این آیه چه تناسب و سنخیتی برقرار است؟ حضرت پاسخ دادند: «بیش از یک سوّم «قرآن» از آن جا افتاده است»؛ ولی یک بررسی اجمالی اثبات می کند که این حدیث به هیچ وجه قابل قبول و دفاع نیست; زیرا نخست [آن که] به لحاظ سند، مرسل است و فقط در کتاب احتجاج آمده است و دوم] اینکه [معنا ندارد که از وسط یک آیه، ثلث «قرآن» مجید (بیش از دو هزار آیه) افتاده باشد و هیچ مسلمانی متوجه نشود!
5. نویسنده کتاب دبستان المذاهب می نویسد: «برخی از شیعیان می گویند: عثمان مصحف ها را سوزاند و سوره هایی را که در فضیلت اهل بیت (علیهم السلام) نازل شده بود - از جمله سوره ولایت - حذف نمود: یا أیها الذین آمنوا بالنورین أنزلناهما...؛ در پاسخ باید گفت: اوّلاً کتاب مثالب ناشناخته است; دوم این که خود این سوره ساختگی، به روشنی حاکی از این است که سخنی دروغ و پاره ای عبارات زشت و رکیک است که دشمنان اسلام و «قرآن» ساخته اند.