اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 72

امی بودن پیامبر از منظر روایات

اشاره

در پاره ای از روایات شیعه، میان خواندن و نوشتن پیامبر (صلی الله علیه و آله) تفکیک شده و بیان گردیده که آن حضرت در دوران رسالت می خواند؛ ولی نمی نوشته است (1). به عنوان نمونه، صدوق در علل الشرایع نقل کرده است:

از منت های خدا بر پیامبرش این بود که می خواند؛ ولی نمی نگاشت. در زمانی که ابوسفیان به سوی احد رهسپار شد، عباس (عموی پیامبر (صلی الله علیه و آله) نامه ای به آن حضرت نوشت، زمانی نامه رسید که او در یکی از باغ های حوالی مدینه بود. پیامبر (صلی الله علیه و آله) نامه را خواند؛ ولی اصحابش را به مضمون نامه آگاه نکرد، [سپس] دستور داد همه به شهر بروند، آن گاه آنان را از موضوع آگاه ساخت (2).

ولی در سیره زینی دحلان، جریان نامه عباس برخلاف روایت علل الشرایع آمده است:

«به محض این که نامه عباس به پیامبر (صلی الله علیه و آله) رسید، مُهرش را باز کرد; به ابی بن کعب داد تا بخواند; کعب آن را قرائت کرد و پیامبر (صلی الله علیه و آله) امر فرمود که آن را پنهان سازد. آن گاه آن حضرت نزد سعد بن الربیع (صحابی معروف) رفته و موضوع نامه عباس را با او در میان گذاشت و از او نیز خواست در آن زمان موضوع را آشکار نسازد» (3).

سید مرتضی به نقل از بحارالانوار می گوید: «عقیده شعبی و گروهی از عالمان این است که پیامبر (صلی الله علیه و آله) از دنیا نرفت، مگر این که هم خواند و هم نوشت» (4).

سید مرتضی خود به حدیث معروف «دوات و قلم» استناد کرده، می گوید:

«در اخبار معتبر و تاریخ ها آمده است که آن حضرت در هنگام وفات فرمودند: دوات و قلم بیاورید تا برای شما دستوری بنویسم که پس از من گمراه نشوید» (5).

1- (1) . بحارالانوار، چاپ جدید، ج16، ص134.
2- (2) . همان، ص132.
3- (3) . سیره زینی دحلان، در حاشیه سیره حلبیه، ج2، ص24.
4- (4) . همان، ص135.
5- (5) . همان.