اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 73

نقد و بررسی

استناد به حدیث «دوات و قلم» استناد قابل قبولی نیست; زیرا این حدیث تصریح نمی کند که آن حضرت می خواسته با دست مبارک خود بنویسد. امکان دارد پیامبر (صلی الله علیه و آله) خواسته اند تا در حضور جمع دستور دهند که بنویسند و آنان را گواه قرار داده، به عنوان شاهد از آنها امضا بگیرد; بنابراین باز این تعبیر که «می خواهم برای شما چیزی بنویسم که گمراه نشوید» صحیح است. در اصطلاح ادبی، این گونه از تعبیرها «اسناد مجازی» است که در زبان عربی بسیار متداول است.

جریان حدیبیه

در کتاب قصص قرآن ابوبکر عتیق نیشابوری سورآبادی، جریان «حدیبیه» نقل شده و درباره نوشتن صلح نامه، آن جا که سهیل بن عمرو نماینده قریش به کلمه «رسول الله» اعتراض کرد، می گوید:

«گفت (سهیل بن عمرو) چنین نبیس: «هذا ما صالح علیه محمد بن عبدالله، سهیل بن عمرو». رسول (صلی الله علیه و آله) گفت مر علی (علیه السلام) را که: «رسول الله بمحای»، علی را از دل برنیامد که رسول الله (صلی الله علیه و آله) بمحودی. هرچند که رسول می گفت، علی می پیچید، رسول (صلی الله علیه و آله) گفت: «انگشت من بر آن نه تا من بمحایم»; زآن که رسول الله (صلی الله علیه و آله) امی بود، نبشته ندانستی. علی (علیه السلام) انگشت رسول بر آن نهاد; رسول (صلی الله علیه و آله) بمحود; تا چنان که مراد سهیل بود نبشت».

در صحیح مسلم نیز پس از بیان این که علی از محو کردن امتناع ورزید، می نویسد پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمود:

«فارنی مکانها; فاراه مکانها فمحاها و کتب ابن عبدالله; به علی (علیه السلام) گفت: جای کلمه را به من نشان بده، علی (علیه السلام) نشان داد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) محو کرد و نوشت: محمد بن عبداللَّه» (1).

صحیح مسلم در این روایت از یک سو می نویسد: «پیغمبر در محو کردن از علی کمک خواست» و از طرف دیگر می گوید: «پیامبر (صلی الله علیه و آله) محو کرد و نوشت». امکان دارد