اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 79

2. سبکی جدید و شیوه ای منحصر به فرد دارد که در برگیرنده همه مزایای شعر، نثر و سجع است;

3. الفاظ «قرآن» دلنشین و عباراتش روان است; مانند آبی که در مجرای طبیعی خود جریان دارد و نسیم صبا که از موضع مناسب می وزد و گوارایی و طراوت می آفریند و به روح ها بهجت و سرور و به سینه ها گشایش و گنجایش می بخشد;

4. نظمی هماهنگ و آهنگی متناسب دارد که وجد و لذّت روحی می آفریند;

5. حروف آن با معنا تناسب دارد; یعنی حروف به کار رفته از حیث رقّت و غلظت، با معنا هم سنگ است و لحن بیان آن با عمق اهداف و مقاصدش سازگاری تام دارد;

6. تشبیهات «قرآن» نیکو و تصاویر آن زیباست;

7. مرواریدهایی زیبنده و گردنبندهایی فراخور حال معانی و پیام هایش دارد;

سید قطب می گوید: «یکی از جنبه های هماهنگی فنّی در قرآن، پیوستگی معنوی میان اغراض و اهداف آن است که در سیاق آیات و تناسب مقاصد گوناگون دیده می شود» (1);

8. استعاره هایش نیکو و تخیلاتش عظیم است; از انواع استعاره، کنایه و مجاز در حوزه ها و گستره ای وسیع و به صورتی بسیار زیبا و بی نظیر استفاده کرده است (یکی از علل استفاده از انواع استعارات این بود که الفاظ برای همه معانی رسا نبوده اند);

9. کنایه های «قرآن» لطیف و ظریف است; یعنی در عین حال که رساترین، دقیق ترین و گویاترین کنایات را به کار برده، لطافت معنا هم از بین نرفته است;

10. «قرآن» از ظرافت ها و نکات معنوی خاصّی برخوردار است که در هیچ کتاب و کلام دیگری یافت نمی شود (2).

مهم ترین بخش های اعجاز بیانی

اشاره

استاد معرفت در بحث اعجاز و اعجاز بیانی «قرآن»، اعجاز بیانی را در پنج بخش به شرح زیر خلاصه نموده اند: