اعجاز قرآن و مصونیت از تحریف صفحه 8

دیگر دانشمندان قرن سوم، محمد بن عمر بن سعید باهلی (م 300 ق.) است که کتاب اعجاز قرآن را فراهم آورد.

در قرن چهارم، بحث اعجاز قرآن، توسعه بیشتری یافت و [کسانی هم چون] محمد بن یزید واسطی (م 306 ق.) کتاب اعجاز القرآن فی نظمه و تألیفه و علی بن عیسی رمانی (م 384 ق.) از متکلمان اعتزالی، کتاب النکت فی اعجاز القرآن را نوشتند و احمد بن ابراهیم خطابی (م 388 ق.) نیز رساله ای کوچک با عنوان بیان اعجاز القرآن فراهم نمود و اعجاز «قرآن» را در آن نمایان ساخت.

در قرن پنجم، ابوبکر محمد بن طیب باقلانی (م 403 ق.) کتاب اعجاز القرآن را نوشت و در آن به بررسی اعجاز قرآن پرداخت. سپس قاضی عبدالجبّار (م 415 ق.) در مجلد شانزدهم کتاب المغنی فی أبواب التوحید و العدل، به بحث اعجاز «قرآن» پرداخت. [کسانی نظیر] ابن سراقه (م 420 ق.)، شریف مرتضی (م 436 ق.)، شیخ طوسی (م 460 ق.) و عبدالقاهر جرجانی (م 471 ق.) (صاحب کتاب دلائل الاعجاز) نیز به بررسی اعجاز «قرآن» پرداختند و دامنه بحث اعجاز قرآن را گسترش دادند.

در قرن ششم، [کسانی چون] محمود بن عمر جارالله زمخشری (م 538 ق.) در تفسیر خود به نام الکشاف و رساله دیگری به نام «اعجاز القرآن فی سوره الکوثر» و نیز، قاضی عیاض (م 544 ق.) در کتاب اعجاز القرآن; ابن عطیه آندلسی (م 546 ق.) در آغاز تفسیرش به نام المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز; شیخ طبرسی، امین الاسلام (م 548 ق.) در مقدمه تفسیر مجمع البیان لعلوم القرآن و مرحوم سعید بن عبدالله بن حسین بن هبه الله راوندی (م 573 ق.)، محدّث بزرگ، در کتاب اعجاز القرآن و تفسیر سوره الکوثر به بررسی وجوه اعجاز «قرآن» پرداختند.

در قرون بعد نیز عالمان بزرگی هم چون فخر رازی (م606ق.)، زملکانی (م651ق.) سیوطی (م911ق.)، علامه طباطبایی (م1405ق.) و دیگران، آثار و تألیفات ارزشمندی را در اعجاز «قرآن» از خود به جای گذاشتند.

آثار پیشینیان درباره اعجاز قرآن

آثار دانشمندان اسلامی درباره اعجاز قرآن، غالباً در تفاسیر و در ذیل آیه 88 سوره «اسراء» و 23 سوره «بقره» و دیگر آیات تحدّی بیان شده و جمعی از مفسران نیز در