وهابیت و توحید صفحه 13

١. ترکیب خارجی؛ که ترکیب از اجزاء در خارج است و خداوند متعال مرکب از اجزاء در خارج نیست.

٢. ترکیب مقداری؛ که قابلیت تقسیم به اجزاء را در خارج دارد و خداوند متعال قابلیت تقسیم به اجزاء را نیز همانند یک چوب که به اجزائی می‌تواند تقسیم شود را ندارد.

٣. ترکیب ذهنی؛ که ترکیب از جنس و فصل و ماده و صورت ذهنی است؛ و خداوند متعال مرکب از جنس عام و فصل خاص و نیز ماده اصلی و صورت که مشخصه او باشد نیست، و دلیل نفی هرگونه ترکیب از خداوند، عدم احتیاج است؛ زیرا مرکب به اجزای خود محتاج می‌باشد.

٢. توحید صفاتی

توحید صفاتی یعنی صفات خداوند عین ذاتش می‌باشد نه آنکه ذات او حقیقتی و صفات او حقیقتی دیگر باشد بلکه مستجمع جمیع اوصاف و کمالات و متناسب با شأن الهی است مانند: علم، قدرت، حیات و. . . خداوند می‌فرماید: اللهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ لَهُ الأَْسْماءُ الْحُسْنی ؛ «او خداوندی است که معبودی جز او نیست و نام‌های نیکو از آن اوست» . (طه: ٨) و این مطلبی است که از آیات قرآن استفاده می‌شود.

٣. توحید افعالی

اشاره

توحید افعالی یعنی هیچ مؤثر مستقلی در عالم، غیر از خدای سبحان نیست وقیمومت هستی، آفرینش، مالکیت، ربوبیت، رازقیت وولایت که هر یک بر دیگری مترتب است منحصراً از آنِ خداوند می‌باشد.