وهابیت و توحید صفحه 135

الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ. . . ) ؛ «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید! و وسیله‌ای برای تقرب به او بجویید. . .» . (مائده: ٣۵)

۴. با این گفته‌ها، جواب «محمّد بن عبدالوهاب» در این بخش نیز داده خواهد شد؛ آنجا که استدلال به « الدعاء هو العباده و یا اَلدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ » کرده است؛ زیرا مطلق دعا عبادت نیست، تا چه رسد به اینکه روح واصل عبادت باشد، بلکه دعا از دعوت به معنای نداست وهر ندایی دعا نیست؛ همان‌گونه که هر دعایی عبادت نیست. همچنین هر ندای خداوند به محض اینکه خطاب وندای اوست عبادت نیست، بلکه -همان‌گونه که قبلاً اشاره شد -عبادت در اصطلاح شرع، عبارت از خضوعی است که همراه با اعتقاد به الوهیت یا ربوبیت کسی باشد که برای او خضوع شده است، واین معنا هیچ‌گونه ربطی به توجّه وخواستن از اولیای الهی واستغاثه واستعانت از آنان ندارد؛ زیرا با اعتقاد به الوهیت ویا ربوبیت آنان همراه نیست.

پس معنای حدیث « اَلدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ » این است: ندا دادن وخواندن خداوند به عنوان اینکه او اله ومستقل در تأثیر است، اصل عبادت می‌باشد» .

حسن بن علی سقّاف شافعی می‌گوید:

تمام اقسام دعا عبادت نیست، مگر آن نوعی که همراه با اعتقاد به صفات ربوبیت یا یکی از آن صفات باشد.

وقول پیامبر (ص) : «اَلدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ» به این معنا نیست که هر دعایی عبادت است، بلکه دعایی عبادت است که برای خدا بوده یا