- پیشگفتار 1
- اهمیت توحید 2
- کلیات 2
- اصالت توحیدی انسان 2
- اقسام توحید 3
- ١. توحید نظری 3
- اشاره 3
- ٢. توحید عملی 4
- اشاره 5
- الف) توحید واحدی 5
- اشاره 5
- ١. توحید ذاتی 5
- اشاره قرآن به توحید واحدی 5
- اشاره 5
- بخش اول: توحید نظری 5
- اشاره 5
- یک - برهان فطرت 6
- اشاره 6
- براهین توحید واحدی 6
- اول - اشاره به اصل برهان 9
- دو - برهان تمانع وهماهنگی جهان 9
- اشاره 9
- دوم - اشاره به نفی تالی و مقدم 10
- ب) توحید احدی 11
- اشاره 11
- سه - برهان هدایت ودعوت 11
- توحید احدی از دیدگاه قرآن کریم 12
- اقسام توحید احدی 12
- اشاره 13
- ٣. توحید افعالی 13
- ٢. توحید صفاتی 13
- قانون علیت و توحید افعالی 14
- الف) علیت ماده اولی 15
- ب) علیت انسان 15
- اقسام علل طبیعی 15
- اشاره 15
- ب) شفای دردهای باطنی 16
- اقسام علیت معنوی و غیبی 16
- اشاره 16
- الف) نورافشانی قرآن در هدایت 16
- د) گناه، سبب گسترش فساد 17
- ه) کفر، سبب لعن الهی 17
- ج) آرامش دل 17
- و) ظلم، سبب تحریم طیبات 18
- ح) ایمان، سبب هدایت الهی 18
- ز) کار نیک، سبب وفور نعمت 18
- اقسام توحید افعالی 19
- اشاره 19
- ی) تقوا، عامل ازدیاد رزق 19
- ک) استقامت در توحید، عامل تأیید از جانب فرشتگان 19
- ط) صبر، سبب جزای اخروی 19
- ١. توحید در ربوبیت 20
- اشاره 20
- مفهوم «ربوبیت» 21
- الف) مالک و صاحب 21
- ب) سرور مطاع 21
- اشاره 21
- ج) مصلح و مدبر و مربی امور 22
- توحید در خالقیت، منشأ توحید ربوبی 25
- ادله توحید ربوبی 27
- اشاره 27
- ١. فطرت دلیل بر توحید ربوبی 27
- الف) تلازم بین مقدم و تالی 28
- اشاره 28
- ٢. اتقان و نظاممندی عالم، دلیل بر توحید ربوبی 28
- ب) نفی تالی 29
- نهی از اعتقاد به ربوبیت استقلالی برای غیر خداوند 30
- مشرکان و شرک در ربوبیت 32
- مذمت مشرکان به جهت اعتقاد به استقلال معبودان خود 34
- ١. تربیت در امور مادی 34
- اشاره 34
- تربیت غیر، به اذن خداوند 34
- ٢. تربیت در امور معنوی 34
- شبهه: تلازم بین توحید ربوبی و الوهی 37
- پاسخ 37
- کلام علوی مالکی در تلازم بین توحید ربوبی و الوهی (شرک ربوبی مشرکان) 41
- اشاره 42
- ٢. توحید در خالقیت 42
- خداوند، تنها خالق مستقل 42
- خالقیت طولی خداوند نسبت به فعل انسان 43
- نهی از اعتقاد به خالقیت استقلالی برای غیر خدا 43
- خالقیت غیر خدا به اذن خدا 44
- ارتباط بین ربوبیت و خالقیت 45
- ٣. توحید در ولایت وحاکمیت 45
- اشاره 45
- اشاره 47
- 4. توحید در قانونگذاری 47
- حاکمیت غیر خدا، به اذن خدا 47
- اعتقاد مشرکان به شرک در قانونگذاری 49
- 5. توحید در مالکیت 49
- اشاره 49
- مالکیت مجازی غیر خدا 52
- مالکیت مجازی غیر خدا، به مشیت خدا 53
- اشاره 54
- بخش دوم: توحید عملی 54
- فتاوای وهابیان 54
- اشاره 56
- اوّل: مفهوم عبادت (بحث مفهومی) 56
- اشاره 56
- مباحث توحید در عبادت 56
- مفهوم الوهیت 57
- بررسی اقوال 58
- اشاره 60
- دوّم: توحید در عبادت از دیدگاه قرآن (بحث حکمی) 60
- اشاره 62
- اقسام عبودیت 62
- ٢. عبودیت اطاعت 63
- ١. مملوکیت منفعت 63
- ٣. تعظیم به قصد ربوبیت یا الوهیت 64
- ارکان عبادت 65
- اشاره 65
- الف) خضوع با اعتقاد به الوهیت 66
- ب) خضوع با اعتقاد به ربوبیت 67
- سوم: مصداق عبادت 68
- اشاره 68
- اطاعت از دستورات الهی همراه با اعتقاد صحیح 73
- فرق بین توجه به کعبه و توجه به بتها 75
- تقسیم توحید نزد وهابیان 76
- نقد 76
- ارکان عبادت نزد وهابیان 77
- نقد وبررسی 78
- ارتباط بین توحید در خالقیت با توحید در عبادت 80
- دلیل فطرت بر توحید عبادی 80
- ارتباط بین توحید الوهی با توحید در عبادت 81
- ارتباط بین توحید ربوبی با توحید در عبادت 81
- عبادت بتها با اعتقاد به خالقیت و رزّاقیت استقلالی 82
- الف) استعمال با (مِنْ دُونِ اللهِ) 85
- اشاره 85
- ١. دعا به معنای عبادت و پرستش 85
- اشاره 85
- انواع دعا وصدا زدن غیر 85
- ٢. دعا به معنای طلب وخواستن واستغاثه 88
- ب) استعمال با مَعَ اللهِ 88
- اشاره 88
- الف) دعا در امر دنیوی 89
- ب) دعا در امر آخرت 90
- اشاره 91
- ٣. دعوت به هدایت یا ضلالت 91
- الف) متعدی با «إلی» 91
- ب) متعدی با لام 92
- 4. دعا به معنای ندا 93
- 5. دعا به معنای ادعا 94
- خلط وهابیان بین دعای عبادت ودعای طلب وخواستن 94
- شبهه: تلازم بین دعای طلب با دعای عبادت 97
- پاسخ 98
- مطلق دعا و صدا زدن عبادت نیست 99
- شبهه: تقیید دعای طلب در کلمات وهابیان 102
- پاسخ 104
- اشاره 109
- ٢. به نحو تبعیت 109
- دعای استقلالی، مخصوص خداوند متعال 109
- ١. به نحو استقلالیت 109
- اعمال به نیت است 110
- اشاره 113
- بخش سوم: بررسی آیات متشابهات 113
- اشاره 133
- شبهه اول: دعا عبادت است! ! 133
- پاسخ به شبهات 133
- شبهه دوم: کفر بودن قصد اولیا 147
- شبهه سوم: عدم اعتقاد کفار به ربوبیت بتها 150
- شبهه چهارم: همصدایی با مشرکان 151
- شبهه پنجم: نهی از صدا زدن غیرخدا 152
- شبهه ششم: روزی خواستن از خدا 153
- شبهه هفتم: رفع گرفتاری از سوی خدا 154
- شبهه هشتم: کفایت کردن خدا 155
- شبهه نهم: بطلان صدا زدن غیر خدا 156
- شبهه دهم: عدم اجابت دعا از سوی غیرخدا 157
- شبهه یازدهم: فقط صدا زدن خدا هنگام اضطرار 157
- شبهه دوازدهم: لزوم پناه بردن به خدا 158
- شبهه چهاردهم: خدا، تنها برطرفکننده گرفتاریها 159
- شبهه سیزدهم: ظلم بودن صدا زدن غیرخدا 159
- شبهه پانزدهم: گمراهی مشرکان از صدا زدن خدا 160
- شبهه شانزدهم: عدم امکان اجابت دعا از سوی غیرخدا 168
- شبهه هفدهم: نهی از صدا زدن کسی همراه با خدا 171
- کتابنامه 173
خداوند متعال میفرماید:
إِنَّ اللهَ رَبِّی وَ رَبُّکُمْ فَاعْبُدُوهُ هذا صِراطٌ مُسْتَقِیمٌ (آلعمران:۵١)
خداوند، پروردگار من وشماست؛ او را بپرستید (نه من، ونه چیز دیگر را) ! این است راه راست!
و نیز میفرماید: لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ خالِقُ کُلِّ شَیءٍ فَاعْبُدُوهُ ؛ «هیچ معبودی جز او نیست؛ آفریدگار همه چیز است؛ او را بپرستید» . (انعام: ١٠٢)
و نیز از قرآن استفاده میشود که از جمله مفاسد شرک در الوهیت شرک در ربوبیت است آنجا که میفرماید:
وَ ما کانَ مَعَهُ مِنْ إِلهٍ إِذاً لَذَهَبَ کُلُّ إِلهٍ بِما خَلَقَ وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلی بَعْضٍ سُبْحانَ اللهِ عَمَّا یصِفُونَ (مؤمنون: ٩١)
ومعبود دیگری با او نیست؛ که اگر چنین میشد، هر یک از خدایان مخلوقات خود را تدبیر واداره میکردند وبعضی بر بعضی دیگر برتری میجستند (و جهان هستی به تباهی کشیده میشد) ؛ منزّه است خدا از آنچه آنان توصیف میکنند!
معنای آیه این است که اگر همراه خدا - نعوذ بالله - خدایی باشد باید ربّ و خالق باشد، و در این صورت در عالم فساد خواهد بود، و نبود فساد دال بر آن است که ملازمه بین توحید در ربوبیت و خالقیت با توحید در الوهیت وجود دارد.
قوم حضرت نوح (ع) هنگامی که عبادت غیر خدا را میکردند نوح (ع) آنان را دعوت به استغفار نزد پروردگارش میکند و آنان را به توحید در ربوبیت میخواند آنجا که میفرماید: