- پیشگفتار 1
- کلیات 2
- اهمیت توحید 2
- اصالت توحیدی انسان 2
- اقسام توحید 3
- ١. توحید نظری 3
- اشاره 3
- ٢. توحید عملی 4
- الف) توحید واحدی 5
- اشاره 5
- اشاره قرآن به توحید واحدی 5
- ١. توحید ذاتی 5
- اشاره 5
- بخش اول: توحید نظری 5
- اشاره 5
- اشاره 5
- اشاره 6
- یک - برهان فطرت 6
- براهین توحید واحدی 6
- اول - اشاره به اصل برهان 9
- دو - برهان تمانع وهماهنگی جهان 9
- اشاره 9
- دوم - اشاره به نفی تالی و مقدم 10
- سه - برهان هدایت ودعوت 11
- اشاره 11
- ب) توحید احدی 11
- توحید احدی از دیدگاه قرآن کریم 12
- اقسام توحید احدی 12
- ٣. توحید افعالی 13
- اشاره 13
- ٢. توحید صفاتی 13
- قانون علیت و توحید افعالی 14
- اشاره 15
- الف) علیت ماده اولی 15
- اقسام علل طبیعی 15
- ب) علیت انسان 15
- اشاره 16
- ب) شفای دردهای باطنی 16
- اقسام علیت معنوی و غیبی 16
- الف) نورافشانی قرآن در هدایت 16
- ه) کفر، سبب لعن الهی 17
- ج) آرامش دل 17
- د) گناه، سبب گسترش فساد 17
- و) ظلم، سبب تحریم طیبات 18
- ح) ایمان، سبب هدایت الهی 18
- ز) کار نیک، سبب وفور نعمت 18
- ک) استقامت در توحید، عامل تأیید از جانب فرشتگان 19
- ی) تقوا، عامل ازدیاد رزق 19
- اشاره 19
- اقسام توحید افعالی 19
- ط) صبر، سبب جزای اخروی 19
- اشاره 20
- ١. توحید در ربوبیت 20
- ب) سرور مطاع 21
- مفهوم «ربوبیت» 21
- اشاره 21
- الف) مالک و صاحب 21
- ج) مصلح و مدبر و مربی امور 22
- توحید در خالقیت، منشأ توحید ربوبی 25
- ادله توحید ربوبی 27
- اشاره 27
- ١. فطرت دلیل بر توحید ربوبی 27
- ٢. اتقان و نظاممندی عالم، دلیل بر توحید ربوبی 28
- اشاره 28
- الف) تلازم بین مقدم و تالی 28
- ب) نفی تالی 29
- نهی از اعتقاد به ربوبیت استقلالی برای غیر خداوند 30
- مشرکان و شرک در ربوبیت 32
- تربیت غیر، به اذن خداوند 34
- ١. تربیت در امور مادی 34
- اشاره 34
- مذمت مشرکان به جهت اعتقاد به استقلال معبودان خود 34
- ٢. تربیت در امور معنوی 34
- پاسخ 37
- شبهه: تلازم بین توحید ربوبی و الوهی 37
- کلام علوی مالکی در تلازم بین توحید ربوبی و الوهی (شرک ربوبی مشرکان) 41
- خداوند، تنها خالق مستقل 42
- اشاره 42
- ٢. توحید در خالقیت 42
- خالقیت طولی خداوند نسبت به فعل انسان 43
- نهی از اعتقاد به خالقیت استقلالی برای غیر خدا 43
- خالقیت غیر خدا به اذن خدا 44
- ارتباط بین ربوبیت و خالقیت 45
- ٣. توحید در ولایت وحاکمیت 45
- اشاره 45
- اشاره 47
- 4. توحید در قانونگذاری 47
- حاکمیت غیر خدا، به اذن خدا 47
- 5. توحید در مالکیت 49
- اعتقاد مشرکان به شرک در قانونگذاری 49
- اشاره 49
- مالکیت مجازی غیر خدا 52
- مالکیت مجازی غیر خدا، به مشیت خدا 53
- بخش دوم: توحید عملی 54
- اشاره 54
- فتاوای وهابیان 54
- اشاره 56
- اوّل: مفهوم عبادت (بحث مفهومی) 56
- مباحث توحید در عبادت 56
- اشاره 56
- مفهوم الوهیت 57
- بررسی اقوال 58
- اشاره 60
- دوّم: توحید در عبادت از دیدگاه قرآن (بحث حکمی) 60
- اشاره 62
- اقسام عبودیت 62
- ٢. عبودیت اطاعت 63
- ١. مملوکیت منفعت 63
- ٣. تعظیم به قصد ربوبیت یا الوهیت 64
- ارکان عبادت 65
- اشاره 65
- الف) خضوع با اعتقاد به الوهیت 66
- ب) خضوع با اعتقاد به ربوبیت 67
- سوم: مصداق عبادت 68
- اشاره 68
- اطاعت از دستورات الهی همراه با اعتقاد صحیح 73
- فرق بین توجه به کعبه و توجه به بتها 75
- تقسیم توحید نزد وهابیان 76
- نقد 76
- ارکان عبادت نزد وهابیان 77
- نقد وبررسی 78
- ارتباط بین توحید در خالقیت با توحید در عبادت 80
- دلیل فطرت بر توحید عبادی 80
- ارتباط بین توحید الوهی با توحید در عبادت 81
- ارتباط بین توحید ربوبی با توحید در عبادت 81
- عبادت بتها با اعتقاد به خالقیت و رزّاقیت استقلالی 82
- اشاره 85
- الف) استعمال با (مِنْ دُونِ اللهِ) 85
- ١. دعا به معنای عبادت و پرستش 85
- اشاره 85
- انواع دعا وصدا زدن غیر 85
- ب) استعمال با مَعَ اللهِ 88
- اشاره 88
- ٢. دعا به معنای طلب وخواستن واستغاثه 88
- الف) دعا در امر دنیوی 89
- ب) دعا در امر آخرت 90
- ٣. دعوت به هدایت یا ضلالت 91
- اشاره 91
- الف) متعدی با «إلی» 91
- ب) متعدی با لام 92
- 4. دعا به معنای ندا 93
- خلط وهابیان بین دعای عبادت ودعای طلب وخواستن 94
- 5. دعا به معنای ادعا 94
- شبهه: تلازم بین دعای طلب با دعای عبادت 97
- پاسخ 98
- مطلق دعا و صدا زدن عبادت نیست 99
- شبهه: تقیید دعای طلب در کلمات وهابیان 102
- پاسخ 104
- اشاره 109
- ٢. به نحو تبعیت 109
- دعای استقلالی، مخصوص خداوند متعال 109
- ١. به نحو استقلالیت 109
- اعمال به نیت است 110
- اشاره 113
- بخش سوم: بررسی آیات متشابهات 113
- شبهه اول: دعا عبادت است! ! 133
- اشاره 133
- پاسخ به شبهات 133
- شبهه دوم: کفر بودن قصد اولیا 147
- شبهه سوم: عدم اعتقاد کفار به ربوبیت بتها 150
- شبهه چهارم: همصدایی با مشرکان 151
- شبهه پنجم: نهی از صدا زدن غیرخدا 152
- شبهه ششم: روزی خواستن از خدا 153
- شبهه هفتم: رفع گرفتاری از سوی خدا 154
- شبهه هشتم: کفایت کردن خدا 155
- شبهه نهم: بطلان صدا زدن غیر خدا 156
- شبهه دهم: عدم اجابت دعا از سوی غیرخدا 157
- شبهه یازدهم: فقط صدا زدن خدا هنگام اضطرار 157
- شبهه دوازدهم: لزوم پناه بردن به خدا 158
- شبهه سیزدهم: ظلم بودن صدا زدن غیرخدا 159
- شبهه چهاردهم: خدا، تنها برطرفکننده گرفتاریها 159
- شبهه پانزدهم: گمراهی مشرکان از صدا زدن خدا 160
- شبهه شانزدهم: عدم امکان اجابت دعا از سوی غیرخدا 168
- شبهه هفدهم: نهی از صدا زدن کسی همراه با خدا 171
- کتابنامه 173
فرق بین توجه به کعبه و توجه به بتها
برخی میگویند: بتپرستان عصر جاهلیت همچون بوداییها و هندوها بودند که به بت توجه میکردند و آنان را میپرستیدند و هدف اصلی آنان بتهای سنگی نبودند، بلکه بتها سنبلی بودند از جن و فرشتگان و اولیای آنان که در حقشان غلوّ کرده و برایشان بت ساختند و با توجه به آنها در حقیقت قصد دیگری داشتند، همانگونه که مسلمانان به کعبه توجه کرده و به سوی آن تضرّع و زاری مینمایند.
در بیان فرق بین این دو عمل میگوییم:
اولاً: خداوند متعال به سجده به سوی کعبه امر کرده ولی به توجه و سجده بر بتها و اولیا و جنّ و فرشتهها دستور نداده است.
ثانیاً: مطابق آنچه که در روایات آمده کعبه موازی با بیت المعمور در آسمان است که فرشتگان به دور آن برای خداوند طواف میکنند و مردم روی زمین خود را شبیه فرشتگان کرده به دور کعبه طواف میکنند، و مقصود آنها از توجه به کعبه خداست و کعبه سمت و سویی است که با توجه به آن تقرّب به خدا حاصل میشود، ولی در مورد بتها آنگونه که برخی بتپرستان اعتقاد داشتند در حقیقت از این راه به غیر خدا یعنی اولیا یا فرشتگان و جنّها توجه پیدا میکرده و آنان را خالق یا ربّ مستقل میدانستند، همانگونه که از آیات قرآن استفاده میشود.
دیگر آنکه آنان بتها را میپرستیدند ولی هیچ مسلمانی کعبه را نمیپرستد.