- پیشگفتار 1
- کلیات 2
- اهمیت توحید 2
- اصالت توحیدی انسان 2
- ١. توحید نظری 3
- اقسام توحید 3
- اشاره 3
- ٢. توحید عملی 4
- اشاره 5
- بخش اول: توحید نظری 5
- اشاره 5
- اشاره 5
- اشاره قرآن به توحید واحدی 5
- ١. توحید ذاتی 5
- الف) توحید واحدی 5
- اشاره 5
- اشاره 6
- براهین توحید واحدی 6
- یک - برهان فطرت 6
- دو - برهان تمانع وهماهنگی جهان 9
- اشاره 9
- اول - اشاره به اصل برهان 9
- دوم - اشاره به نفی تالی و مقدم 10
- اشاره 11
- ب) توحید احدی 11
- سه - برهان هدایت ودعوت 11
- اقسام توحید احدی 12
- توحید احدی از دیدگاه قرآن کریم 12
- اشاره 13
- ٣. توحید افعالی 13
- ٢. توحید صفاتی 13
- قانون علیت و توحید افعالی 14
- الف) علیت ماده اولی 15
- اقسام علل طبیعی 15
- اشاره 15
- ب) علیت انسان 15
- ب) شفای دردهای باطنی 16
- اشاره 16
- اقسام علیت معنوی و غیبی 16
- الف) نورافشانی قرآن در هدایت 16
- د) گناه، سبب گسترش فساد 17
- ج) آرامش دل 17
- ه) کفر، سبب لعن الهی 17
- ز) کار نیک، سبب وفور نعمت 18
- و) ظلم، سبب تحریم طیبات 18
- ح) ایمان، سبب هدایت الهی 18
- اشاره 19
- اقسام توحید افعالی 19
- ک) استقامت در توحید، عامل تأیید از جانب فرشتگان 19
- ی) تقوا، عامل ازدیاد رزق 19
- ط) صبر، سبب جزای اخروی 19
- ١. توحید در ربوبیت 20
- اشاره 20
- ب) سرور مطاع 21
- مفهوم «ربوبیت» 21
- الف) مالک و صاحب 21
- اشاره 21
- ج) مصلح و مدبر و مربی امور 22
- توحید در خالقیت، منشأ توحید ربوبی 25
- ادله توحید ربوبی 27
- اشاره 27
- ١. فطرت دلیل بر توحید ربوبی 27
- الف) تلازم بین مقدم و تالی 28
- ٢. اتقان و نظاممندی عالم، دلیل بر توحید ربوبی 28
- اشاره 28
- ب) نفی تالی 29
- نهی از اعتقاد به ربوبیت استقلالی برای غیر خداوند 30
- مشرکان و شرک در ربوبیت 32
- ١. تربیت در امور مادی 34
- تربیت غیر، به اذن خداوند 34
- اشاره 34
- مذمت مشرکان به جهت اعتقاد به استقلال معبودان خود 34
- ٢. تربیت در امور معنوی 34
- پاسخ 37
- شبهه: تلازم بین توحید ربوبی و الوهی 37
- کلام علوی مالکی در تلازم بین توحید ربوبی و الوهی (شرک ربوبی مشرکان) 41
- اشاره 42
- ٢. توحید در خالقیت 42
- خداوند، تنها خالق مستقل 42
- خالقیت طولی خداوند نسبت به فعل انسان 43
- نهی از اعتقاد به خالقیت استقلالی برای غیر خدا 43
- خالقیت غیر خدا به اذن خدا 44
- ارتباط بین ربوبیت و خالقیت 45
- ٣. توحید در ولایت وحاکمیت 45
- اشاره 45
- اشاره 47
- 4. توحید در قانونگذاری 47
- حاکمیت غیر خدا، به اذن خدا 47
- 5. توحید در مالکیت 49
- اعتقاد مشرکان به شرک در قانونگذاری 49
- اشاره 49
- مالکیت مجازی غیر خدا 52
- مالکیت مجازی غیر خدا، به مشیت خدا 53
- اشاره 54
- بخش دوم: توحید عملی 54
- فتاوای وهابیان 54
- اشاره 56
- اوّل: مفهوم عبادت (بحث مفهومی) 56
- مباحث توحید در عبادت 56
- اشاره 56
- مفهوم الوهیت 57
- بررسی اقوال 58
- دوّم: توحید در عبادت از دیدگاه قرآن (بحث حکمی) 60
- اشاره 60
- اقسام عبودیت 62
- اشاره 62
- ١. مملوکیت منفعت 63
- ٢. عبودیت اطاعت 63
- ٣. تعظیم به قصد ربوبیت یا الوهیت 64
- ارکان عبادت 65
- اشاره 65
- الف) خضوع با اعتقاد به الوهیت 66
- ب) خضوع با اعتقاد به ربوبیت 67
- سوم: مصداق عبادت 68
- اشاره 68
- اطاعت از دستورات الهی همراه با اعتقاد صحیح 73
- فرق بین توجه به کعبه و توجه به بتها 75
- تقسیم توحید نزد وهابیان 76
- نقد 76
- ارکان عبادت نزد وهابیان 77
- نقد وبررسی 78
- ارتباط بین توحید در خالقیت با توحید در عبادت 80
- دلیل فطرت بر توحید عبادی 80
- ارتباط بین توحید الوهی با توحید در عبادت 81
- ارتباط بین توحید ربوبی با توحید در عبادت 81
- عبادت بتها با اعتقاد به خالقیت و رزّاقیت استقلالی 82
- اشاره 85
- الف) استعمال با (مِنْ دُونِ اللهِ) 85
- اشاره 85
- ١. دعا به معنای عبادت و پرستش 85
- انواع دعا وصدا زدن غیر 85
- ب) استعمال با مَعَ اللهِ 88
- اشاره 88
- ٢. دعا به معنای طلب وخواستن واستغاثه 88
- الف) دعا در امر دنیوی 89
- ب) دعا در امر آخرت 90
- الف) متعدی با «إلی» 91
- اشاره 91
- ٣. دعوت به هدایت یا ضلالت 91
- ب) متعدی با لام 92
- 4. دعا به معنای ندا 93
- خلط وهابیان بین دعای عبادت ودعای طلب وخواستن 94
- 5. دعا به معنای ادعا 94
- شبهه: تلازم بین دعای طلب با دعای عبادت 97
- پاسخ 98
- مطلق دعا و صدا زدن عبادت نیست 99
- شبهه: تقیید دعای طلب در کلمات وهابیان 102
- پاسخ 104
- اشاره 109
- ٢. به نحو تبعیت 109
- دعای استقلالی، مخصوص خداوند متعال 109
- ١. به نحو استقلالیت 109
- اعمال به نیت است 110
- اشاره 113
- بخش سوم: بررسی آیات متشابهات 113
- اشاره 133
- شبهه اول: دعا عبادت است! ! 133
- پاسخ به شبهات 133
- شبهه دوم: کفر بودن قصد اولیا 147
- شبهه سوم: عدم اعتقاد کفار به ربوبیت بتها 150
- شبهه چهارم: همصدایی با مشرکان 151
- شبهه پنجم: نهی از صدا زدن غیرخدا 152
- شبهه ششم: روزی خواستن از خدا 153
- شبهه هفتم: رفع گرفتاری از سوی خدا 154
- شبهه هشتم: کفایت کردن خدا 155
- شبهه نهم: بطلان صدا زدن غیر خدا 156
- شبهه دهم: عدم اجابت دعا از سوی غیرخدا 157
- شبهه یازدهم: فقط صدا زدن خدا هنگام اضطرار 157
- شبهه دوازدهم: لزوم پناه بردن به خدا 158
- شبهه چهاردهم: خدا، تنها برطرفکننده گرفتاریها 159
- شبهه سیزدهم: ظلم بودن صدا زدن غیرخدا 159
- شبهه پانزدهم: گمراهی مشرکان از صدا زدن خدا 160
- شبهه شانزدهم: عدم امکان اجابت دعا از سوی غیرخدا 168
- شبهه هفدهم: نهی از صدا زدن کسی همراه با خدا 171
- کتابنامه 173
دعای درخواست تمام اقسامش شرک نیست، بلکه در آن تفصیل است؛
به این نحو که اگر مخلوق قادر بر آن باشد، این نوع شرک نیست. . . ولی اگر کسی از مخلوق چیزی بخواهد که بر آن جز خدا قدرت ندارد، درخواست او شرک بوده واو را از ملّت اسلام خارج میکند.
ولی بحث ما با ایشان صغروی است نه کبروی، به این معنا:
چه عملی است که تنها خداوند بر آن قدرت دارد؟ آیا شفاعت وشفای مریض ونجات امّت از پیامبر (ص) واولیای الهی شرک است از آن جهت که زمام این امور تنها به دست خداوند متعال میباشد، یا اینکه میتوان از اولیای الهی نیز این امور را درخواست کرد به اعتقاد اینکه میتوانند به اذن خداوند چنین اعمالی را از راه غیر طبیعی انجام دهند. مگر نه این است که حضرت عیسی (ع) مردگان را زنده مینمود و مریضهای صعبالعلاج را شفا میداد ومردم نیز از او این کارها را میخواستند؟ وبا اثبات حیات برزخی هیچگونه فرقی بین زنده ومرده اولیای الهی در این جهت نیست.
خداوند متعال از قول حضرت مسیح (ع) میفرماید:
أَنِّی أَخْلُقُ لَکُمْ مِنَ الطِّینِ کَهَیئَةِ الطَّیرِ فَأَنْفُخُ فِیهِ فَیکُونُ طَیراً بِإِذْنِ اللهِ وَ أُبْرِئُ الأَکْمَهَ وَ الأَبْرَصَ وَ أُحْی الْمَوْتی بِإِذْنِ اللهِ (آلعمران: ۴٩)
من از گِل، چیزی به شکل پرنده میسازم؛ سپس در آن میدمم وبه فرمان خدا، پرندهای میگردد. وبه اذن خدا، کورِ مادرزاد ومبتلایان به برص [پیسی] را بهبودی میبخشم؛ ومردگان را به اذن خدا زنده میکنم.