توحید و اسماء و صفات صفحه 198

ابوحمزه میگوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود :

إِنَّمَا یَعْبُدُ اللَّهَ مَنْ یَعْرِفُ اللَّهَ. فَأَمَّا مَنْ لا یَعْرِفُ اللَّهَ، فَإِنَّمَا یَعْبُدُهُ هَکَذَا ضَلالا.

قُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاک! فَمَا مَعْرِفَهُ اللهِ؟

قَالَ: تَصْدِیقُ اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ تَصْدیقُ رَسُولِهِ (صلی الله علیه و آله) وَ مُوَالاهُ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ الائْتَِمامُ بِهِ وَ بِأَئِمَّهِ الْهُدَی : وَ الْبَرَاءَهُ إِلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ عَدُوِّهِمْ. هَکَذَا یُعْرَفُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ. (1)

تنها کسی خدا را عبادت میکند که او را شناخته باشد. امّا کسی که خدا را نشناخته باشد، خدا را اینگونه [مانند بیشتر مردم] از سر گمراهی میپرستد.

پرسیدم: معرفت خدا به چه معناست؟

فرمود: تصدیق خدای عزّوجلّ و تصدیق رسولش (صلی الله علیه و آله) و پذیرش ولایت علی (علیه السلام) و اقتدا به ائمّه هدی : و تبرّی از دشمنان آنها به خداوند عزیز. معرفت خدای عزّوجلّ همین است.

در این حدیث شریف، تصدیق الوهیّت خدا، رسالت رسول خاتم (صلی الله علیه و آله)، ولایت علی (علیه السلام) و اقتدا به ائمّه هدی : معرفت خدا به حساب آمده است. بدیهی است که این معرفت، فعل بندگان است نه فعل خداوند متعال. پس معلوم میشود وقتی معرفت مورد تکلیف قرار میگیرد و بهترین فریضه به شمار میآید، منظور تصدیق و ایمان و پذیرش است؛ نه به معنای حقیقی آن که عبارت از علم و آگاهی و وجدان است.

امام صادق (علیه السلام) میفرماید :

الإمَامُ عَلَمٌ فیما بَیْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بَیْنَ خَلْقِهِ. فَمَنْ عَرَفَهُ کَانَ مُوْمِناً وَ مَنْ