توحید و اسماء و صفات صفحه 199

أَنْکَرَهُ کَانَ کَافِراً. (1)

امام رایتی است میان خدای عزیز و آفریدگانش. کسی که امام را بشناسد، مؤمن است و آن که او را انکار کند، کافر است.

در این حدیث، معرفت در مقابل انکار به کار رفته است. این تقابل دلالت دارد که مراد از معرفت، شناخت و آگاهی نیست؛ بلکه ایمان و تصدیق است.

آن امام همام در روایت دیگری نیز این معنا را تکرار کرده است. حضرتش در بیان لشکریان عقل و جهل، معرفت را در مقابل انکار قرار داده و فرموده است:

الْم_َعْرِفَهُ وَ ضِدَّهَا الإنْکَار. (2)

در حدیثی دیگر آمده است:

لا یُعْذَرُ النَّاسُ بِجَهَالَتِنَا. مَنْ عَرَفَنَا کَانَ مُوْمِناً وَ مَنْ أَنْکَرَنَا کَانَ کَافِراً. وَ مَنْ لَمْ یَعْرِفْنَا وَ لَمْ یُنْکِرْنَا، کَانَ ضَالاّ. (3)

مردم در نشناختن ما معذور نیستند. کسی که ما را بشناسد، مؤمن است و آنکه ما را انکار کند، کافر است. و آنکه ما را نمیشناسد و انکار هم نمیکند، گم است.

بدیهی است که انکار، نتیجه معرفت به معنای شناخت است. انسان نمیتواند چیزی را انکار کند که نمیشناسد. بنابراین، انکار نمیتواند مقابل معرفت به معنای شناخت باشد. ناگزیر، در این حدیث نیز مانند احادیث دیگر، مراد از معرفت، تصدیق و ایمان بعد از شناخت است.

6. خلاصه درس چهاردهم

Ë معرفت خداوند متعال، از بنیادی ترین اصول دین است و هیچ کس بدون آن، به

1- . کمال الدین 2 / 412؛ بحارالانوار 23 / 88.
2- . کافی 1 / 22.
3- . کافی 1 / 187؛ بحارالانوار 32 / 325.