توحید و اسماء و صفات صفحه 231

إِنَّ الْأَسْمَ_اءَ صِفَاتٌ وَصَفَ بِهَا نَفْسَهُ.(1)

همانا اسم های خداوند صفاتی است که خداوند نفس خویش را با آن ها توصیف کرده است.

و امام صادق (علیه السلام) درباره عبادت خداوند متعال می فرماید :

مَنْ عَبَدَ الْم_َعْنَی بِإِیقَاعِ الْأَسْمَاءِ عَلَیْهِ بِصِفَاتِهِ الَّتِی وَصَفَ بِهَا نَفْسَهُ فَعَقَدَ عَلَیْهِ قَلْبَهُ... ِ فَأُولَئِکَ أَصْحَابُ أَمِیرِ الْمُوْمِنِینَ (علیه السلام) حَقّاً.(2)

کسانی که خدا را عبادت کنند با اطلاق و به کارگیری اسم های او با توجّه به صفاتی که او نفس خویش را با آن ها وصف کرده است و دل های خویش را بر آن معتقد کنند... به راستی، آنان اصحاب امیرمؤمنان اند.

در این روایات، به صراحت بیان شده که اسامی خداوند متعال صفاتی اند که او با آن ها خود را توصیف کرده است. با توجّه به این که به هر گونه نشانه ای اسم گفته می شود، ولی صفت نشانه ویژه ای است که لازم موصوف باشد، معلوم می شود که اسامی خداوند متعال، همه، از نوع ویژه، یعنی در حقیقت صفت اند و هیچ اسمی برای او نیست، جز این که در آن، معنای وصفی وجود دارد.

امّا حدیث دیگری نیز از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که در نگاه نخست، به نظر می رسد بر خلاف این امر دلالت دارد. آن حضرت می فرماید :

لَهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُعُوتٌ وَ صِفَاتٌ فَالصِّفَاتُ لَهُ وَ أَسْمَ_اوُهَا جَارِیَهٌ عَلَی الَْمخْلُوقِینَ مِثْلُ السَّمِیعِ وَ الْبَصِیر.(3)

برای خداوند نعوت و صفاتی هست. پس صفات از آنِ اوست و اسم هایش بر خلق هم جاری است؛ مانند شنوا و بینا... .

در حدیث از سمیع و بصیر به عنوان اسم یاد شده است که هم در مورد خالق و هم در مورد مخلوق به کار می رود؛ ولی همین اسم ها صفت هایی اند که مخصوص

1- . کافی 1 / 87.
2- . کافی 1 / 87؛ بحارالانوار4 / 165.
3- . توحید صدوق / 140؛ بحارالانوار 4 / 68.