توحید و اسماء و صفات صفحه 232

اویند و در آفریده ها هیچ نشانی از آن ها نیست.

پس معلوم می شود که اسم های خدای تعالی، آن گاه اسم های اویند که با توصیف های خاصّی که او نفس خویش را با آن ها وصف کرده، درباره او به کار روند. هشام بن سالم می گوید: خدمت حضرت صادق (علیه السلام) رسیدم، آن حضرت فرمود:

أَ تَنْعَتُ اللَّهَ؟ قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: هَاتِ. فَقُلْتُ: هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ.

قَالَ: هَذِهِ صِفَهٌ یَشْتَرِکُ فِیهَا الَْمخْلُوقُونَ.(1)

آیا خدا را توصیف می کنی؟ گفتم: آری. فرمود: توصیف کن. عرض کردم: او شنوا و بیناست. فرمود: این صفتی است که خلق هم با او مشترک است.

معلوم است که منظور امام (علیه السلام) از اشتراک در صفت، با توجّه به روایت پیشین، همان اشتراک در اسم است و خود این دو روایت و کاربرد صفت به جای اسم _ و عکس آن _ شاهدی است بر تقارن معنای آن دو.

3. روایات گونه گون اهل بیت (علیهم السلام) در اسما و صفات

3_1. تنزیه خدا از توصیف بندگان

خدای تعالی می فرماید :

(سُبْحانَهُ وَتَعالی عَمّا یَصِفُونَ)(2)

منزّه و برتر است خدا از آن چه وصفش می کنند.

امام رضا (علیه السلام) می فرماید:

جَلَّ عَمَّا وَصَفَهُ الْوَاصِفُونَ وَ تَعَالَی عَمَّا یَنْعَتُهُ النَّاعِتُون.(3)

1- . توحید صدوق / 146؛ بحارالانوار 4 / 70.
2- . انعام (6) / آیه 100.
3- . کافی 1 / 137؛ بحارالانوار 4 / 290.