توحید و اسماء و صفات صفحه 233

خداوند از وصف وصف کنندگان منزّه، و از نعت نعت کنندگان برتر است.

امام موسی بن جعفر (علیهما السلام) می فرماید :

تَعَالَی عَنْ صِفَاتِ الَْمخْلُوقِینَ عُلُوّاً کَبِیراً.(1)

قطعاً خداوند بزرگ تر و برتر از صفات آفریده هاست.

و امام صادق (علیه السلام) می فرماید:

خدا بزرگ تر از آن است که بتوان وصفش کرد.(2)

به راستی، هیچ آفریده ای توان توصیف خدای تعالی را ندارد؛ چون توصیف هر چیزی نیتجه شناخت آن است و انسان تا چیزی را نشناسد، نمی تواند آن را توصیف کند. از سوی دیگر، راه شناخت خدا از طرف بشر و بلکه هر مخلوقی مسدود است؛ چون او فراتر از عقول و افکار و خالق آن هاست؛ پس عقول و افکار بشر از توصیف او ناتوان است. امیرمؤمنان (علیه السلام) می فرماید :

اللَّهُ أَجَلُّ مِنْ أَنْ یُدْرِکَ الْوَاصِفُونَ قَدْرَ صِفَتِهِ الَّذِی هُوَ مَوْصُوفٌ بِهِ وَ إِنَّمَا یَصِفُهُ الْوَاصِفُونَ عَلَی قِدْرِهِمْ لَا عَلَی قَدْرِ عَظَمَتِهِ وَ جَلَالِهِ. تَعَالَی اللَّهُ عَنْ أَنْ یُدْرِکَ الْوَاصِفُونَ صِفَتَهُ عُلُوّاً کَبِیرا.(3)

خداوند بلندپایه تر از آن است که وصف کنندگان بتوانند اندازه صفتی را که او بدان موصوف است، درک کنند. وصف کنندگان او را به اندازه [ادراک] خ_ود وص_ف م_یکنند، ن_ه ب_ه ان_دازه عظم_ت و ب_زرگی او. بهیقین، خدا برتر از آن است که وصفکنندگان بتوانند صفت او را دریابند.

1- . توحید صدوق / 76؛ بحارالانوار 4 / 296.
2- . توحید صدوق /313،ح 1 و 2؛ کافی 1/117،ح 8 و 9.
3- . توحید صدوق / 238؛ بحارالانوار 81 / 131.