توحید و اسماء و صفات صفحه 44

(قُلْ أَرَأَیْتَکُمْ إِنْ أَتاکُمْ عَذابُ آللّهِ أَوْ أَتَتْکُمُ آلسّاعَهُ أَغَیْرَ آللّهِ تَدْعُونَ إِنْ کُنْتُمْ صادِقِ_ینَ* بَلْ إِیّاهُ تَدْعُونَ فَیَکْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَیْهِ إِنْ شاءَ وَتَنْسَوْنَ ما تُشْرِکُونَ) (1)

بگو: به نظر شما اگر عذاب خدا شما را در رسد، یا رستاخیز شما را دریابد _ اگر راستگویید _ کسی غیر از خدا را می خوانید؟! بلکه تنها او را می خوانید _ و اگر او بخواهد رنج و بلا را از شما دور میگرداند _ و آنچه را شریک [او] قرار دادید، فراموش میکنید.

ب) براساس این آیات و روایات، یکی از حالاتی که انسان در آن حالت به خدای معروف فطری خویش روی میآورد و او را به قلب خویش مییابد و از غفلت و فراموشی بیرون میآید، حالت گرفتاری و سختی است. قرآن کریم به وجدانِ خداوند متعال در این حالت تصریح دارد و میفرماید :

(وَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَعْمالُ_هُمْ کَسَرابٍ بِقِ_یعَهٍ یَحْسَ_بُهُ آلظَّ_مْآنُ ماءً حَتّی إِذا جاءَهُ لَمْ یَجِدْهُ شَیْ_ئاً وَ وَجَدَ آللّهَ عِنْدَهُ فَوَفّاهُ حِسابَهُ وَ اللّهُ سَرِیعُ آلحِسابِ). (2)

اعمال کافران مانند سرابی در کویر است که انسان تشنه، آن را آب میپندارد. امّا هنگامی که به سوی آن میآید، آن را چیزی نمییابد و خدا را نزد آن مییابد. و خداوند حساب او را به طور کامل میدهد. و خداوند سریع الحساب است.

در این آیه شریفه، وجدان پروردگار به هنگام تشنگی و دویدن به دنبال آب و نرسیدن به آن و قطع امید از یافتن آن، به صراحت بیان شده است.

روشن است که وجدان خداوند متعال در این حالت، وجدانِ واقعی و حقیقی است نه اثبات عقلی و ذهنی. و این در حقیقت، همان امری است که امام (علیه السلام) بدان تنبّه دادند که همه انسانها به هنگام قطع امید از همه خلایق، به خدای متعال روی